«بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحيم»
«أُفَوِّضُ أَمْري إِلَى اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ بَصيرٌ بِالْعِبادِ».[1]
«رَبِّ اشْرَحْ لي صَدْري * وَ يَسِّرْ لي أَمْري * وَ احْلُلْ عُقْدَةً مِنْ لِساني * يَفْقَهُوا قَوْلي».[2]
«اللَّهُمَّ وَ أَنْطِقْنِي بِالْهُدَى وَ أَلْهِمْنِي التَّقْوَى».[3]
مقدّمه
هدیه به پیشگاه سراسر نور و رحمتِ حضرت صدر الخلائق و خیرالمرسلین صلّی الله علیه و آله، و اهل بیت مکرّم ایشان، علی الخصوص صدیقه طاهره و امیرالمؤمنین علیهما أفضل صلواة المصلین، و وجود نورانی کریم اهل بیت سلام الله علیهم أجمعین حضرت موسی بن جعفر، خاندان باعظمت ایشان، حضرت علی بن موسی الرضا، حضرت جوادالأئمه، حضرت فاطمه معصومه سلام الله علیهم أجمعین صلواتی هدیه بفرمایید.
اللهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ عَجِّل فَرَجَهُم.
عرض ادب، ارادت، خاکساری، التجاء، استغاثه به محضر باعظمت حضرت بقیّة الله الأعظم روحی و ارواح من سواه فداه و عجّل الله تعالی فرجه الشّریف صلوات دیگری محبّت کنید.
اللهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ عَجِّل فَرَجَهُم.
هدیه به ارواح طیّبهی شهدا از صدر اسلام تا شهدای عزیز اخیر، امواتِ شیعیان امیرالمؤمنین صلوات الله علیه، امام راحل، رهبر عظیم الشأن شهید، هدیه به روح پُرفتوح عالم ربّانی و فقیه نورانی حضرت آیت الله وحید خراسانی رضوان الله تعالی علیهم أجمعین، و سلامتی همهی رزمندگان اسلام و شیعیان امیرالمؤمنین صلوات الله علیه و رهبر معظم انقلاب حفظه الله تعالی صلوات دیگری محبّت بفرمایید.
اللهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ عَجِّل فَرَجَهُم.
تبیین بحث
یکی از موضوعات اساسی و مهم که باعث نشاط و حرکت و انگیزهی برای اصلاح و تحوّل است، «امید» است.
انسان امیدوار هم موحد است، هم وقتی به وجود مبارک امام زمان ارواحنا له الفداه معتقد است، امید او اینگونه است که کأنّه پشتیبان دارد، این حرف حساب است. مانند کسی که احساس میکند دیده میشود و در حال یاری شدن است.
در طرف مقابل این جریانهایی که گاهی مانند مشاورهها و تراپیها و… که اگر بر حسب مبنا و منهج باشد، اگر انسان را به جایی معتقد نکنند، امیدِ آنها واهی است و جان و پشت و پشتیبان ندارد، لذا اثر نمیگذارد، و انسان افسرده زود شکست میخورد و خسته میشود، انسان ناامید دَمدَمی مزاج است و به هر جایی سر میزند، ولی چون دل او قرص نمیشود و اطمینان ندارد دائماً در حال جستجو است، و هرچه بیشتر بگردد، کمتر پیدا میکند، چون جای اشتباهی را میگردد.
این جریانهای مشاورهای، بجای اینکه کسی اعتقاد پیدا کند… اگر این را بگیرند و هرچه بجای آن بدهند، انسان باید به یک شیء سستی تکیه کند، یا میگویند اعتماد به نفس داشته باش، که اعتماد به نفسی که پشت و تکیهگاه ندارد محکم نیست.
ما در زندگی خودمان بصورت مکرر ناکامی میبینیم، و مکرر شکست میخوریم، و بعد از مدّتی متوجّه میشویم میتواند «روی پای خودت بایست» درست باشد اما به شرطی که پشت داشته باشد.
خیلی از عزیزان میپرسند من پس از مدّتی درس خواندن خسته میشوم، چکار کنم؟
جهت این موضوع این است که هدف و امید این شخص آسیب خورده است. آدمی که هدف و امید رسیدن به هدف یا بالاتر از هدف داشته باشد، خسته نمیشود.
حرکت ما به امید ما بسته است، و امید ما باید به یک جای محکمی تکیه کرده باشد.
اگر ما باشیم و بخواهید صرفاً خودمان روی پای خودمان بایستیم، علیرغم اینکه تلاش کرده باشیم، اگر فکر ما پشت نداشته باشد، استرس ما را فرا خواهد گرفت. برای اینکه اگر موفقیت را در کسب نتیجه بدانیم، ما مکرر ناکامی خواهیم داشت.
لذا اگر امید کسی پشت نداشته باشد، مرور این شخص بمرور به ناامیدی تبدیل میشود. چون میگوید به تجربه ثابت شده است که آدمها دچار ناکامی میشوند. تجربیات هم انسان را به سمت ناامیدی میبرد.
شاید یکی از جهاتی که نباید یک نفر را زیاد در یک پستی نگه داشت، همین است، چون ناامیدیهای مکرر، به مرور امید تحوّل او را از او خواهد گرفت.
چرا اینطور میشود؟ چون بخاطر ناکامیها و شکستها و نداشتن پشتوانه، واقعبین میشود؛ فکر میکند که واقعبین شده است و ناکامیها را میبیند. و چون فقط روی خودش حساب میکند، درست میگوید، چون زور ناکامیها زیاد است.
نباید فقط عرصهی دنیا را دید
موفقیت اینجاست که انسان لاجرم بجز این دنیا، چند عرصهی دیگر را هم ببیند، هم اینکه این دنیا را با یک فاعلِ دیگری غیر از خودش ببیند، قیامت را هم ببیند، برزخ را هم ببیند، ان شاء الله بهشت را هم ببیند.
اگر اینطور نگاه کند، اگر با یک نیّتی تلاش کرده باشد، دیگر به این راحتی ناامید نمیشود، چون سوخت نداده است. در این عرصه سوخت داده است اما در آن عرصه سوخت نداده است.
مثلاً کسی یک سال برای خدا درس خوانده است، اما روز کنکور تشنّج کرده است؛ این شخص کنکور را از دست داده است اما اجر او از بین نرفته است. موضوع را از دست داده است اما برکات موضوع را از دست نداده است؛ اگر پشتوانهی شخص به یک جای حکیمانهای باشد، تازه امیدوار است که شاید خیر من در یک مسیر دیگری است که خدای متعال یا نمایندهی خدا نخواسته است که من اشتباه به آن مسیر بروم؛ من کاری که باید انجام میدادم را انجام دادهام، حال او باید کاری که صلاح میداند انجام میدهد.
لذا ناامیدی به آدمی که پشتوانه دارد، و آدمی که تکعرصهای نیست (یعنی فقط دنیایی نیست)، راه ندارد، چون این شخص سوخت ندارد.
کاسبی استرس دارد که جنس او روی دست او بماند، اگر اینطور نباشد که استرس ندارد.
«يَا رَجَاءَ الْخَائِفِينَ»
اینکه در ادعیه و روایاتمان به امام زمان ارواحنا له الفداه و اهل بیت سلام الله علیهم أجمعین میگوییم «يَا رَجَاءَ الْخَائِفِينَ»؛ اینجا ترس هم زیبا میشود، میگوید اگر از عهدهی موضوع برآمدم که برآمدم، اما اگر از عهدهی موضوع برنیامدم، مولا هست!
بعضی اوقات میگوید خدا کند که از عهدهی موضوع برنیایم.
گاهی اوقات کارها با وجود امام زمان ارواحنا له الفداه و امیرالمؤمنین صلوات الله علیه برعکس میشود، میگوید دوست داری توانا باشی یا ناتوان؟
اگر انسان یکعرصهای فکر کند که سؤال احمقانه است، اما اگر بدانید که امیرالمؤمنین صلوات الله علیه فرمودند: «أَنَا مَلْجَأُ كُلِّ ضَعِيفٍ وَ مَأْمَنُ كُلِّ خَائِفٍ»،[4] میگویی من ضعف را دوست دارم که تو پشتیبان من باشی.
این فکر باخت ندارد، میگوید یا پیروز هستم و یا مولا میخواهد پناه بدهد؛ حال کدام بهتر است؟ اینجا شک میکند.
یکی از مظالم بزرگ دستگاه سقیفه
یکی از مظالم بزرگ دستگاه سقیفه این است که این امید را از امّت اسلام گرفتند.
همانطور که مختصر عرض کردم، انسان با تجربیات شکستهای گذشته، تصوّر میکند که واقعبین شده است و حال با واقعبینی حرف میزند.
تاریخ را نگاه میکند و میبیند حکومتها بدست کسانی بوده است که یکی پس از دیگری فاجعه آفریدند.
آن اولیها که ادّعا میشود خیلی مقدّس بودند، حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها و امام حسین علیه السلام را کشتند!
«شهرستانی» کتابی در اندیشهنامهی فِرَق و مذاهب اسلامی نوشته است، او میگوید: پنجمین اختلافی که در میان امّت اسلام هست، موضوع حکومت مسلمین است، یعنی چه کسی حاکم برحق مسلمین است. بعد میگوید: در هیچ مسئلهی دینی آنقدر شمشیر کشیده نشد و آدم کشته نشد که در این موضوع کشته شد.
شما از نگاه یک غیرشیعه ببینید؛ آن روزی که اصحاب پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلّم بودند، نزدیک به اهل پیغمبر بودند، حکومت کردند؛ یک صحابی مانند خلیفه سوم یک صحابی دیگر به نام عبدالله بن مسعود را مورد ضرب و شتم قرار داد، یا یک صحابی به نام ابوذر غفاری را تبعید کرد…
این تجربهی روزهای اول است!
هرچه گذشت اوضاع بدتر شد، هرچه گذشت کشتار و کودتا هم بیشتر شد، بگونهای که گاهی در طی یک سال حکومت بین چند نفر دست به دست میشد، و هر شهر بدست یک نفر افتاد!
هرچه از زمان پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلّم فاصله گرفت، مشکلات هم بیشتر شد.
اگر ادّعا شود آن صدر اولیها به دنبال عدالت بودند، پاسخ این است که نهایت تواناییشان همین بود که در میان آن، اینقدر ظلم و کشتار صورت میگرفت، بنی امیّه و بنی عبّاس شدند!
وقتی زمان فاصله افتاد، دیگر قرار است چه کسی بیاید و نجات دهد؟
تمام آنهایی که مدّعی عدالت بودند، با وقاحت و ظلم آمدند و رفتند، بعد قرار است چه کسی بیاید؟
پس مجبور است که بگوید «فعلاً دندان روی جگر بگذار و همین ظالمی که هست را تحمّل کن».
ترویج سکولاریزم، با چه پشتوانهای؟!
به نظر شما این آدم باید به چه چیزی امید داشته باشد؟ جز اینکه سکولاریزم را ترویج کند؟
سکولاریزم یک معنای عمیق فلسفی دارد، ولی آن چیزی که مدّنظر بنده است، یک برش سیاسی است، آن هم برای کسانی که میخواهند شنائت کفر را… چون روح سکولاریم «کفر» است، چون حذف هر باور معنوی است، اما أقلّ آن این است که میگوید اجازه نده دین در سطح اجتماع نظر دهد.
اگر دین در عرصهی اجتماع نظر ندهد، باید چه کسی نظر دهد؟ هوای نفس انسانها!
آیا از «هوای نفس انسانها» عدالت خارج میشود؟
شما این رنگ به رنگ بودن کشورهای اسلامی را نگاه کنید… فعلاً منظور بنده عرصهی تئوری است و کاری به نحوهی عملکرد ندارم، چون نحوهی عملکرد بر اساس تئوری است، کسی که تئوری او ظالمانه است، نمیتواند در عمل ظالم نباشد.
میدانم که گاهی ادّعای ما عدالتخواهانه است، اما رفتار ما ظالمانه است؛ اما وقتی تابلوی ظلم بلند کنی که حتماً هیچ عدلی در کار نیست. وقتی دین را از عرصهی اجتماع حذف میکنی، باید چه کسی عدالت ایجاد کند؟ آیا به مردم حق نمیدهیم که واقعبینانه از همه چیز ناامید باشند؟ آنوقت وقتی از همه چیز ناامید میشوند، چه اتفاقی رخ میدهد؟ گسترش دخان، گسترش کلاب شبانه و… و هرچه به این سمت میرود، افسردگی او بیشتر میشود.
مدرنترین کشورهای دنیا، بیشترین آمار خودکشی را دارند. چرا؟
شاید مثلاً هر کدام به ازای هر چند نفر یک تراپیست هم داشته باشند، اما این حرف پشت ندارد، چون به چه چیزی امید داشته باشند؟
شما جامعه اسلامی را نگاه کنید، یک سری به ترکیه بزنید و ببینید اوضاع چطور است، ببینید اسلام کجاست؟ از اسلام بجز بعضی از ظواهر فردی آن، چه چیزی باقی مانده است؟
معمولاً کلیساهای دنیا شخص برهنه راه نمیدهند، اما در نوع مساجد ترکیه، ورود برهنه آزاد است! چون توریست هستند! یعنی اینها از کلیسادارهای اروپا هم آنطرفتر رفتهاند!
آن چیزی که از دست رفته است «رؤیای عدالت» است، یعنی اگر از آن شخص بپرسید در نهایت چه میشود؟ نمیداند!
هزار نوع فیگور دموکراسی میچیند، یک اردوغان میآید و سالها به همهجا مسلط میشود! بعد خیلی علنی و رسمی هم میگویند فلان چیز هم برای پسر اوست!
در آنجا واقعبینی «نا امیدی» است، در آنجا واقعبینی «بیکس و کاری» است، دین کارهای نیست. پس چه فکر و آیینی میخواهد در جامعه عدالت ایجاد کند؟ جایگزین ندارد! پس بهتر کپی کند! همینطور که شما میبینید، همهی آیینها و قوانین و قواعد را برای دودوزهبازی سیاسی خرج میکنند! این همان کاری است که کردهاند!
به یک کشور مسلمان حمله میکنند، آن هم بدون اینکه از سازمان ملل مجوز گرفته باشند! یعنی حتّی ظواهر را هم رعایت نکردهاند.
ضمن اینکه فقط ایران را نگاه نکنید، مثلاً کانادا را نگاه کنید، میگوید میخواهم کانادا هم یکی از ایالات ما باشد!
چرا؟ مگر کانادا با ایران است؟ مگر کانادا دست از پا خطا کرده است؟ مگر دموکراسی کانادا از بین رفته است؟ نه! میگوید من کانادا را میخواهم!
آیا شما میبینید که قوانین بینالملل اینجا حرف بزند؟
ونزوئلا را بخاطر نفت آن غصب کردی، اما به کانادا چکار داری؟ میگوید من کانادا را میخواهم! خیلی علنی هم میگوید.
امروز در دنیا کدام فکری مقابل او ایستاده است؟ این پایان دموکراسی است.
چرا امشب اینقدر سیاسی حرف میزنم؟ برای اینکه اگر شما به سمت پایان سیاست عالم که امام زمان ارواحنا له الفداه است نروید… روایات را ببینید، باید از همهی حکومتها، یعنی از همهی دستگاههای حکومتساز، ناامید شوید. نهایت این دموکراسی رسماً دزدی است و هیچ کسی هم نمیتواند حرف بزند.
حال احمقهایی را ببینید که میخواهند آن دموکراسی را در جای دیگری پیاده کنند!
البته واضح است که بنده قبول دارم که در غرب هم بعضی از روشها و تاکتیکها خوب است، شاید ما بتوانیم روی یک بنیان فکری عمیقی، از آن ایده بگیریم و استفاده کنیم، واضح است که بنده نمیخواهم بگویم آنجا سیاهی مطلق است، ولی در عرصهی تئوری…
الآن منظور بنده عملکردها نیست و در سطح تئوری حرف میزنم.
الآن کدام تئوری در برابر ظلم واضح به بشر ایستاده است؟ همه لال و خفه هستند.
روزی موسی بن جعفر علیهما السلام را به زندان انداختند، هزار مرتبه بلاتشبیه، یک روز در جای دیگری دویست عالم را به زندان میاندازند، واضح است که اینها حتّی به اندازهی کفشِ امام کاظم علیه السلام هم نیستند، اما بالاخره… آیا از جایی صدا درمیآید؟
همان سالی که خاشقچی را با آن شکل فجیع به قتل رساندند، آن کشور مسئول میز حقوق بشر شد!
اصلاً طنز دورهمی است! دموکراسی کجاست؟
واقعیت بین المللی یعنی ناامیدی و پذیرش زور. یعنی برای اینکه دو سال بیشتر نفس بکشی، خفه شود و نفس خودت را بکش و در این نظم هضم شو و فقط دعا کن که زمانی نخواهد تو را به خودش ملحق کنند که تو را ببلعد.
از نظر تئوری هیچ حرفی نیست.
شما کدام صدای جدّی را در دنیا شنیدهاید؟ طرف رسماً یک کشور را اشغال کرده است و میگوید نفت خوبی دارد، آن کشور را هم میخواهم!
حتّی صدای مردم کشور خودش هم درنمیآید، مگر اینکه بنزین گران شود! یعنی مگر اینکه آب و دانشان بهم بخورد که ناله کنند، وگرنه میگویند اگر برای ما گرفتی که خیلی ممنون هستیم و کار خوبی کردی!
تا به این شیخنشینهای اطراف منطقهی ما برسیم که یک مُشت بدبختِ دنبالهرو که حرفی برای گفتن ندارد و فقط میگویند شما دستور دهید که ما چکار کنیم.
خودتان را جای مردم قرار دهید، اگر این دین باشد، آیا این دین از جهت تئوری میتواند جدی گرفته شود؟ آیا ما باید دنیای خود را بر اساس این دین تنظیم کنیم که حرفی برای گفتن ندارد؟ قرار است نهایت امر چه اتفاقی رخ دهد؟ اینجا ما نفت بفروشیم که فلان باشگاه فوتبال اروپایی را بخریم و در فلان جا جاده تأسیس کنیم، ولی وقتی میخواهیم خرج کنیم، باید یک نفر دیگر مجوز دهد! ضمن اینکه اگر نخواهد هم مجوز نمیدهد!
آن ملعون کاملاً صریح گفت اگر فلان شخص نخستوزیر باشد، پول نفت شما را نمیدهم!
آیا در این دنیا امید هست؟
اگر این اسلام باشد، امروز رؤیای یک مسلمان چیست؟
آیا به روزگار اول برگردیم؟
یعنی این فرد مسلمان نگاه میکند و روز اول ظلم بوده است، در میان راه هم ظلم بوده است، یک روز گرفتار بنیامیّه بوده است و فردا گرفتار بنیعباس! یک روز گرفتار مغول بوده است و فردا گرفتار عثمانی! بعد مستعمره شده است. هیچ تئوری در کار نیست، پس چه کسی میخواهد ما را نجات دهد؟
ممکن است شما بگویید آنها هم به امام زمان ارواحنا له الفداه معتقد هستند، اما در این تفکّر چون عالمان سوئی تفکّر مهدویت اینها را نابود کردهاند، اینها نمیتوانند به امام زمان هم فکر کنند، چون امام زمانی که اینها به او معتقد هستند عصمت ندارد، بلکه قرار است روزی یک نفر در آخرالزمان بیاید و حکومت کند!
مشکل اینجاست که اگر او هم معصوم نیست، که یک عمر یا یزید یا بنی عباس یا یک کسی مانند آنهاست! تجربه ثابت کرده است که اینها هم ظلم کردهاند، اگر قرار است نفر بعدی هم مانند اینها باشد که باز هم ظلم در راه است! پس به چه چیزی امید داشته باشد؟
یکی از بزرگترین ظلمهای سقیفه این بود که نتیجهی رفتار حکومتشان… اینکه میگویند هر بدبختی بود از آن روز شروع شد، یکی از آنها این است که نتیجهی رفتار آن روزشان این بود که آنقدر دین را جابجا کردند که اگر امروز یک غیرشیعهای در جهان اسلام معتقد است که یک روزی مهدی سلام الله علیه خواهد آمد، این شخص که دیگر از آن اصحاب اول بهتر نیست! به چه چیزی برگردیم؟ به روزگاری برگردیم که فاطمه زهرا را کشتند؟ یا روزگاری که سیّدالشهداء را کشتند؟ یا روزگار ترجیح یزید بر امام حسین؟ یا روزگار ترجیح عبدالملک مروان به زین العابدین؟ روزگار ترجیح هارون به موسی بن جعفر؟ روزگار ترجیح مأمون به علی بن موسی الرضا؟
نهایت کار قرار است چه گلی بر سر ما بزند؟ نهایت امر این است که ما را به صدر اول برگرداند؟
همانطور که توضیح دادم، این تجربیات ناموفق، بجز ناامیدی و وهمِ واقعبینی، چیزی نیست. لذا میگوید بهتر است که امور را خیلی دینی نکنید، دین را فردی کنید و اجازه بدهید با عرفیات خودمان زندگی کنیم، که این هم یک خواب و خوراک است.
این ترامپ کافر ملعون به همه نشان داد که همهی اینها هم صحنهسازی بود، یعنی باید شانس بیاوری که داراییهای تو به چشم این ملعون نیاید، وگرنه تو را میبلعد! یا باید خاک بر سر باشی، یا هیچ چیزی نداشته باشی، یا تو را میبلعد!
این مسیر مسیرِ امید نیست، تجربه نشان داده است که این مسیر مسیرِ امید نیست.
ما شیعیان چه میگوییم؟
در عرصهی تئوری عرض میکنم که در عالم بگردید و ببینید تئوری دومی وجود دارد؟ که بگوید ما یک نفر را داریم…
من میگویم ما حداقل میتوانیم یک آرزوی زیبا کنیم، آنها حتّی نمیتوانند یک آرزوی زیبا کنند.
ما آرزو داریم و میگوییم یک کسی میآید که «يَمْلَأُ اَلْأَرْضَ قِسْطاً وَ عَدْلاً»، کاری میکند که حتّی به حیوانات هم ظلم نشود، به یهودی و مسیحی ظلم نشود، چه برسد به مسلمان، کاری میکند که به انسان ظلم نشود، او قدر ما را میداند، او میتواند قدر ما را بداند، او میتواند ما را رشد دهد، او علم دارد که ما را به سمت بالا ببرد، عصمت دارد.
ممکن است کسی بگوید این تئوری است، مشکلی نیست، شما جستجو کنید و ببینید آیا کسی تئوری دومی دارد؟ تا ما بعداً ببینیم ضمانت اجرائی آن چیست.
این همه حرف راجع به آخرالزمان زدهاند، این همه افسانه گفتهاند، شما فیلمهای آخرالزمان را ببینید، ببینید آیا ایدهای زیباتر از این ادّعا و تخیّل شده است؟
انسان زمانی امیدوار است که پشت او گرم باشد، آن هم به کسی که دیگر علم و اخلاق او مانند قبلیها که آنها تجربه کردهاند نیست؛ و اگر شما غیرشیعی فکر کنید، در فضای فکری برادران عزیز اهل سنّت ما عصمتی در کار نیست که این مهدی از آن عصمت سرچشمه بگیرد! علم الهی در کار نیست که آخرالزمان یک نفر با یک علم الهی بیاید! یعنی حتّی نمیتوانند چنین آرزویی داشته باشند!
میگوید یک نفر میآید که مهم نیست از نسل چه کسی باشد!
مولوی میگوید: «پس امام حیّ قائم آن ولیست *** خواه از نسل عمر، خواه از نسل علیست»!
این جمله چقدر امیدوارکننده است؟ میگوید یک نفر میآید که یک حکومتی تشکیل دهد! خب این شخص مواد علم خود را از کجا میآورد که چگونه عدالت بخرج دهد؟ آیا این شخص آرزوکردنی است؟ آیا این رؤیاست؟ آیا این جذاب است؟
تئوری این چیزی است که میبینید! اینجا اصلاً حرفی برای گفتن ندارند!
آخرالزمان در نگاه شیعی
روایات شیعه را نگاه کنید، میگوید یک نفر میآید که مهربان است و مراقب شماست، او شما را میبیند ولی شما او را نمیبینید. قبل از اینکه حرف از دهان شما دربیاید، او میشنود و به تو احاطه دارد.
این یعنی همیشه یک نفر هست که شما با او درد و دل کنید، و یک نفر هست که مراقب شماست.
اصلاً فرض کنید این افسانه است، اما این زیباترین افسانهای است که موجود است، شخص دیگری هیچ ایدهی دیگری ندارد.
یعنی در سقیفه آنچه میشد بشر داشته باشد را از بشر گرفتند، یک نفر میآید که مهربان است، مانند پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلّم! او پسر پیامبر است و عصمت دارد.
آیات قرآن کریم در مورد پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلّم را بخوانید، «لَقَدْ جَاءَكُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِكُمْ عَزِيزٌ عَلَيْهِ مَا عَنِتُّمْ»،[5] اگر ببیند خار در پای شما میرود، نمیتواند تحمّل کند.
دیدهاید که گاهی انسان مریض میشود، اما وقتی مادر میپرسد که حال تو چطور است؟ میگوید: خوب هستم! چون دل انسان نمیآید که بگوید درد دارم.
اگر انسان باور کند که امام زمان ارواحنا له الفداه هم «عَزِيزٌ عَلَيْهِ مَا عَنِتُّمْ» هستند، دیگر انسان دردهای خود را مخفی میکند و میگوید نمیخواهم حضرت دغدغهی این درد مرا داشته باشند.
«حَرِيصٌ عَلَيْكُمْ بِالْمُؤْمِنِينَ رَءُوفٌ رَحِيمٌ»، یک نفر هست که غم ما را میخورد، یک نفر هست که به ما مهربان است.
اصلاً شما این موضوع را یک افسانه حساب کنید، اما آیا شخص دیگری غیر از این افسانه، حرف دیگری برای آخرالزمان زده است که بشود گفت میارزد انسان به آخرالزمان فکر کند؟
آیا این حرفها ضمانت اجرایی هم دارد؟
میگویم: بله! امام صادق علیه السلام فرمودند: «يَسِيرُ اَلْقَائِمُ بِسِيرَةِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ».[6]
مگر شما قبلاً تجربه ندارید؟
اگر من در صدر اسلام، از دیگران مثال زدم، خواستم با تفکّر غیرشیعیان همراهی کنم که به شما نشان دهم؛ اما در آن صدر اول که همه مانند آنها نبودند، ما در آن صدر اول امیرالمؤمنین صلوات الله علیه داشتیم که به ایشان خبر دادند که دست به پای یک زن یهودی زدهاند، حضرت شروع کرد به گریه کردن، و فرمود: اگر مرد از این غصه جان دهد، او را ملامت نمیکنند.
برای چه به ما میگویند که فضائل امیرالمؤمنین صلوات الله علیه بخوانید؟
به ما میگویند فضائل امیرالمؤمنین صلوات الله علیه را معرّفی کنید و بگویید یک نفر میآید…
قبلاً هم این موضوع را عرض کردهام که یک شخص مسیحی زندگی امیرالمؤمنین صلوات الله علیه را خوانده و حیرتزده شده است، بعد میگوید: ای دنیا! چه میشد تو هم استعداد خودت را جمع میکردی و در هر عصری یک علی به این عالَم میدادی؟ حیف که دیگر مانند علی نخواهد آمد!
من میگویم به آن مسیحی بشارت دهید که یک نفر مانند امیرالمؤمنین صلوات الله علیه هست، این امید است!
یک نفر مانند آن امیرالمؤمنین صلوات الله علیه هست که اگر کسی ضعیف است، «أَنَا مَلْجَأُ كُلِّ ضَعِيفٍ»، و اگر کسی از چیزی میترسد «أَنَا مَأْمَنُ كُلِّ خَائِفٍ»! اگر بیکس و کار هستی فرمود: «أَنَا أَبُو اَلْيَتَامَى»، اگر تنهایی هستی فرمود: «أَنَا زَوْجُ اَلْأَرَامِلِ»! من یارِ بیکسان هستم.
در این تفکّر وقتی انسان احساس غربت کند، میگوید: بهتر که کسی را ندارم! چون وقتی کسی را ندارم، او کَس و کار من میشود، پس همان بهتر که انسان در غربت زندگی کند.
معرفت اهل بیت سلام الله علیهم أجمعین در همراهی با اهل ذمّی
امام با یک اهل ذمّه میرفتند، آن شخص یا یهودی بود و یا مسیحی، او به اهل اسلام تعهد داده بود که خراج دهد و در دولت اسلامی زندگی کند، به حضرت عرض کرد: به کجا میروید؟
حضرت فرمودند: به کوفه میروم.
به دوراهی رسیدند، آن شخص میخواست به جای دیگری برود، اما دید حضرت به دنبال او رفتند!
آن شخص به حضرت عرض کرد: مگر شما نمیخواستید به کوفه بروید؟
حضرت فرمودند: در دین ما اگر با کسی چند قدم راه برویم، او را زود رها نمیکنیم. حق صحبت این است که چند قدم با او برویم.
من در فاطمیه به حضرت عرض کردم، ما با شما در موضوع حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها که همهی وجود شما هستند همراه هستیم، چند روزی است که ما با شما همراه هستیم و با شما عزاداری کردهایم؛ آیا میشود این امیرالمؤمنین صلوات الله علیه ما را رها کند؟
آیا میشود آن کسی که نسخهی دومِ امیرالمؤمنین صلوات الله علیه است، کپی برابر اصل است؛ ما در مجلس مادر ایشان شرکت کرده باشیم و ایشان به ما توجّه نکنند؟
ما خیلی بهانه برای امید داریم.
اگر ما نسبت به عاقبت عالم خوشبین باشیم وجه دارد.
شاید من بیست و پنج سال است که نسبت به حکومت امیرالمؤمنین صلوات الله علیه مطالعه میکنم، ادّعا میکنم که حکومت امیرالمؤمنین صلوات الله علیه حتّی در افسانهها هم موجود نیست.
البته من قبول دارم که حکومتِ امیرالمؤمنین صلوات الله علیه، ایدهآلِ خودِ حضرت نبوده است، بلکه اگر حضرت را اذیت نمیکردند و مانع نمیشدند و اجازه میدادند همراه حضرت شوند، امیرالمؤمنین صلوات الله علیه میتوانستند آن کاری که امام زمان ارواحنا له الفداه میخواهند انجام دهند را انجام دهند، اما آن روز مردم نخواستند.
با این حال حکومت امیرالمؤمنین صلوات الله علیه از ایدهآل ذهنی بقیه جلوتر است.
و اصلاً یکی از چیزهایی که بقیه متوجّه نیستند و گاهی به حکومت امیرالمؤمنین صلوات الله علیه لگد میزنند این است که اصلاً یک جهت امیدِ به اصلاحِ حکومت امام زمان ارواحنا له الفداه این است که باید خیال شما راحت باشد که قبلاً یک ضمانت اجرایی داشته است یا نه؟
بله! در شرایط سختتر، در شرایطی که مردم شیعهی حضرت نبودند، امیرالمؤمنین صلوات الله علیه این کارها را انجام دادهاند.
ان شاء الله زمانی که امام زمان ارواحنا له الفداه تشریف میآورند عقلها کاملتر است و مردم قدر حضرت را میدانند و همهی تلاشهای خود را کردهاند و از همه جا قطع امید کردهاند.
تا زمانی که انسان به جاهای دیگر امید دارد، میخواهد بررسی کند؛ اما امام زمان ارواحنا له الفداه زمانی تشریف میآورند که ما به جایی امید نداریم.
ان شاء الله خدای متعال روزی ما کند که اگر او را درک میکنیم…
امروز کسی از دنیا رفت که خیلی به فکر امام زمان ارواحنا له الفداه بود، بعضی از اهل تشرّف ادّعا میکنند که حضرت فرموده بودند ما از او راضی هستیم.
امیدوار هستیم که اگر زمانی ما وجود مبارک امام زمان ارواحنا له الفداه را درک کردیم، حضرت ما را از خودشان دور نکنند، و ما را جزو خودشان قبول کنند؛ و اگر مرگ ما قبل از ظهور حضرت است، ان شاء الله خدای متعال روزی کند کسانی باشند که سلام ما را به محضر ایشان برسانند و بگویند بیچاره و غرق گناه و روسیاهی با همهی بیچارگی خودش دوست داشت با اینکه لیاقت نداشت نوکر شما باشد.
اگر ما در زندگی خودمان حق همراهی را بجا بیاوریم، آنهایی که ذمّی را در بیابان رها نکردهاند، ما را رها نمیکنند.
امام حق همراهی را بجا میآورد
روزی شخص پولداری دید کسی افسار مرکب امام صادق علیه السلام را گرفته است، به او گفت: من همهی پولهای خودم را به تو میدهم، تو به مولای خودت بگو من این افسار را بگیرم و تو با اموال من بروی!
آن شخص به حضرت عرض کرد: شما همیشه خیر مرا خواستهاید، کسی آمده است و میخواهد مسئول مرکب شما شود، آیا شما اجازه میدهید آن شخص ثروت خودش را به من بدهد و او برای خدمت به شما بیاید؟
حضرت فرمودند: «إِنْ زَهِدْتَ فِي خِدْمَتِنَا»،[7] اگر از خدمت به ما خسته شدهای و او دوست دارد، از نظر من مشکلی نیست، من کسی را بهزور نگه نمیدارم.
آن خادم عرض کرد: یعنی آیا شما راضی هستید؟
حضرت فرمودند: آن کسی که اینجا با ماست، قیامت هم با ماست!
روضه و توسّل
وقتی قرار بود حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها شبانه دفن شوند، امیرالمؤمنین صلوات الله علیه حق همراهی را بجا آوردند. درِ خانهی سلمان و ابوذر را زدند و فرمودند شما میتوانید برای نماز بر مادرمان حاضر شوید…
اخیراً فرماندهای از فرماندهان سپاه لشکر دشمن گفت: مشکل ما با اینها بخاطر عقیدهشان است.
خدا میداند که این شخص نفهمید چه لطفی به ما کرد، که ما برای امام زمان ارواحنا له الفداه ناز کنیم و بگوییم بخاطر شما ما را میزنند… البته اینطور نیست، چون مگر من چه ربطی به امام زمان ارواحنا له الفداه دارم؟ فقط برای حضرت ناز میکنم…
دفن تمام شد، آن بیادب مقداد را در کوچه دید و گفت: چه خبر؟
گفت: او را شبانه دفن کردند…
همینکه آن ملعون شنید، به صورت مقداد سیلی زد…
به سمت مقداد هجوم برد که بزند، اصحاب آنها را جدا کردند و دیدند مقداد روی زمین نشست و شروع کرد به گریه کردن…
به جناب مقداد سلام الله علیه گفتند: تو مرد جنگی هستی! چرا گریه میکنی؟
جناب مقداد سلام الله علیه فرمودند: من بخاطر سیلی گریه نمیکنم، من مرد هستم، وقتی او به سمت من هجوم آورد، شما مرا از او جدا کردید… ولی آن روزی که بر سر حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها هجوم بردند، فقط همین یک نفر نبود…
[1]– سوره مبارکه غافر، آیه 44.
[2]– سوره مبارکه طه، آیات 25 تا 28.
[3]– الصّحيفة السّجّاديّة، ص 98.
[4] التوحيد، جلد ۱، صفحه ۱۶۴ (حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ اَلْحَسَنِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ اَلْوَلِيدِ رَحِمَهُ اَللَّهُ قَالَ حَدَّثَنَا اَلْحُسَيْنُ بْنُ اَلْحَسَنِ بْنِ أَبَانٍ عَنِ اَلْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنِ اَلنَّضْرِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنِ اِبْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ السَّلاَمُ قَالَ قَالَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ فِي خُطْبَتِهِ: أَنَا اَلْهَادِي وَ أَنَا اَلْمُهْتَدِي وَ أَنَا أَبُو اَلْيَتَامَى وَ اَلْمَسَاكِينِ وَ زَوْجُ اَلْأَرَامِلِ وَ أَنَا مَلْجَأُ كُلِّ ضَعِيفٍ وَ مَأْمَنُ كُلِّ خَائِفٍ وَ أَنَا قَائِدُ اَلْمُؤْمِنِينَ إِلَى اَلْجَنَّةِ وَ أَنَا حَبْلُ اَللَّهِ اَلْمَتِينُ وَ أَنَا عُرْوَةُ اَللَّهِ اَلْوُثْقَى وَ كَلِمَةُ اَلتَّقْوَى وَ أَنَا عَيْنُ اَللَّهِ وَ لِسَانُهُ اَلصَّادِقُ وَ يَدُهُ وَ أَنَا جَنْبُ اَللَّهِ اَلَّذِي يَقُولُ أَنْ تَقُولَ نَفْسٌ يٰا حَسْرَتىٰ عَلىٰ مٰا فَرَّطْتُ فِي جَنْبِ اَللّٰهِ وَ أَنَا يَدُ اَللَّهِ اَلْمَبْسُوطَةُ عَلَى عِبَادِهِ بِالرَّحْمَةِ وَ اَلْمَغْفِرَةِ وَ أَنَا بَابُ حِطَّةٍ مَنْ عَرَفَنِي وَ عَرَفَ حَقِّي فَقَدْ عَرَفَ رَبَّهُ لِأَنِّي وَصِيُّ نَبِيِّهِ فِي أَرْضِهِ وَ حُجَّتُهُ عَلَى خَلْقِهِ لاَ يُنْكِرُ هَذَا إِلاَّ رَادٌّ عَلَى اَللَّهِ وَ رَسُولِهِ .)
[5] سوره مبارکه توبه، آیه ۱۲۸ (لَقَدْ جَاءَكُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِكُمْ عَزِيزٌ عَلَيْهِ مَا عَنِتُّمْ حَرِيصٌ عَلَيْكُمْ بِالْمُؤْمِنِينَ رَءُوفٌ رَحِيمٌ)
[6] بصائر الدرجات في فضائل آل محمد علیهم السلام، جلد ۱، صفحه ۱۵۲ (حَدَّثَنَا حَمْزَةُ بْنُ يَعْلَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ اَلْفُضَيْلِ عَنِ اَلرِّبْعِيِّ عَنْ رُفَيْدٍ مَوْلَى أَبِي هُبَيْرَةَ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ جُعِلْتُ فِدَاكَ يَا اِبْنَ رَسُولِ اَللَّهِ يَسِيرُ اَلْقَائِمُ بِسِيرَةِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ فِي أَهْلِ اَلسَّوَادِ فَقَالَ لاَ يَا رُفَيْدُ إِنَّ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ سَارَ فِي أَهْلِ اَلسَّوَادِ بِمَا فِي اَلْجَفْرِ اَلْأَبْيَضِ وَ إِنَّ اَلْقَائِمَ يَسِيرُ فِي اَلْعَرَبِ بِمَا فِي اَلْجَفْرِ اَلْأَحْمَرِ قَالَ فَقُلْتُ لَهُ جُعِلْتُ فِدَاكَ وَ مَا اَلْجَفْرُ اَلْأَحْمَرُ قَالَ فَأَمَرَّ إِصْبَعَهُ إِلَى حَلْقِهِ فَقَالَ هَكَذَا يَعْنِي اَلذَّبْحَ ثُمَّ قَالَ يَا رُفَيْدُ إِنَّ لِكُلِّ أَهْلِ بَيْتٍ مُجِيباً شَاهِداً عَلَيْهِمْ شَافِعاً لِأَمْثَالِهِمْ .)
[7] الخرائج و الجرائح، جلد ۱، صفحه ۳۸۸ (وَ مِنْهَا: مَا رُوِيَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ اَلْوَلِيدِ اَلْكِرْمَانِيِّ قَالَ : أَتَيْتُ أَبَا جَعْفَرِ بْنَ اَلرِّضَا عَلَيْهِ السَّلاَمُ فَوَجَدْتُ بِالْبَابِ اَلَّذِي فِي اَلْفِنَاءِ قَوْماً كَثِيراً فَعَدَلْتُ إِلَى مُسَافِرٍ فَجَلَسْتُ إِلَيْهِ حَتَّى زَالَتِ اَلشَّمْسُ فَقُمْنَا لِلصَّلاَةِ فَلَمَّا صَلَّيْنَا اَلظُّهْرَ وَجَدْتُ حِسّاً مِنْ وَرَائِي فَالْتَفَتُّ فَإِذَا أَبُو جَعْفَرٍ عَلَيْهِ السَّلاَمُ فَسِرْتُ إِلَيْهِ حَتَّى قَبَّلْتُ يَدَهُ ثُمَّ جَلَسَ وَ سَأَلَ عَنْ مَقْدَمِي ثُمَّ قَالَ سَلِّمْ فَقُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ قَدْ سَلَّمْتُ فَأَعَادَ اَلْقَوْلَ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ سَلِّمْ وَ قُلْتُ ذَاكَ مَا قَدْ كَانَ فِي قَلْبِي مِنْهُ شَيْءٌ فَتَبَسَّمَ وَ قَالَ سَلِّمْ فَتَدَارَكْتُهَا وَ قُلْتُ سَلَّمْتُ وَ رَضِيتُ يَا اِبْنَ رَسُولِ اَللَّهِ فَأَجْلَى اَللَّهُ مَا كَانَ فِي قَلْبِي حَتَّى لَوْ جَهَدْتُ وَ رُمْتُ لِنَفْسِي أَنْ أَعُودَ إِلَى اَلشَّكِّ مَا وَصَلْتُ إِلَيْهِ فَعُدْتُ مِنَ اَلْغَدِ بَاكِراً فَارْتَفَعْتُ عَنِ اَلْبَابِ اَلْأَوَّلِ وَ صِرْتُ قَبْلَ اَلْخَيْلِ وَ مَا وَرَائِي أَحَدٌ أَعْلَمُهُ وَ أَنَا أَتَوَقَّعُ أَنْ أَجِدَ اَلسَّبِيلَ إِلَى اَلْإِرْشَادِ إِلَيْهِ فَلَمْ أَجِدْ أَحَداً حَتَّى اِشْتَدَّ اَلْحَرُّ وَ اَلْجُوعُ جِدّاً حَتَّى جَعَلْتُ أَشْرَبُ اَلْمَاءَ أُطْفِئُ بِهِ حَرَّ مَا أَجِدُ مِنَ اَلْجُوعِ وَ اَلْخَوَاءِ فَبَيْنَا أَنَا كَذَلِكَ إِذْ أَقْبَلَ نَحْوِي غُلاَمٌ قَدْ حَمَلَ خِوَاناً عَلَيْهِ طَعَامٌ وَ أَلْوَانٌ وَ غُلاَمٌ آخَرُ مَعَهُ طَشْتٌ وَ إِبْرِيقٌ حَتَّى وَضَعَ بَيْنَ يَدَيَّ وَ قَالاَ أَمَرَكَ أَنْ تَأْكُلَ فَأَكَلْتُ فَمَا فَرَغْتُ حَتَّى أَقْبَلَ فَقُمْتُ إِلَيْهِ فَأَمَرَنِي بِالْجُلُوسِ وَ بِالْأَكْلِ فَأَكَلْتُ فَنَظَرَ إِلَى اَلْغُلاَمِ فَقَالَ كُلْ مَعَهُ يَنْشَطُ حَتَّى إِذَا فَرَغْتُ وَ رُفِعَ اَلْخِوَانُ ذَهَبَ اَلْغُلاَمُ لِيَرْفَعَ مَا وَقَعَ مِنَ اَلْخِوَانِ مِنْ فُتَاتِ اَلطَّعَامِ فَقَالَ مَهْ مَهْ مَا كَانَ فِي اَلصَّحْرَاءِ فَدَعْهُ وَ لَوْ فَخِذَ شَاةٍ وَ مَا كَانَ فِي اَلْبَيْتِ فَالْقُطْهُ ثُمَّ قَالَ سَلْ قُلْتُ جَعَلَنِيَ اَللَّهُ فِدَاكَ مَا تَقُولُ فِي اَلْمِسْكِ فَقَالَ إِنَّ أَبِي أَمَرَ أَنْ يُعْمَلَ لَهُ مِسْكٌ فِي بَانٍ فَكَتَبَ إِلَيْهِ اَلْفَضْلُ يُخْبِرُهُ أَنَّ اَلنَّاسَ يَعِيبُونَ ذَلِكَ عَلَيْهِ فَكَتَبَ يَا فَضْلُ أَ مَا عَلِمْتَ أَنَّ يُوسُفَ كَانَ يَلْبَسُ دِيبَاجاً مَزْرُوراً بِالذَّهَبِ وَ يَجْلِسُ عَلَى كَرَاسِيِّ اَلذَّهَبِ فَلَمْ يَنْقُصْ مِنْ حِكْمَتِهِ شَيْئاً وَ كَذَلِكَ سُلَيْمَانُ ثُمَّ أَمَرَ أَنْ يُعْمَلَ لَهُ غَالِيَةٌ بِأَرْبَعَةِ آلاَفِ دِرْهَمٍ ثُمَّ قُلْتُ مَا لِمَوَالِيكَ فِي مُوَالاَتِكُمْ فَقَالَ إِنَّ أَبَا عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ السَّلاَمُ كَانَ عِنْدَهُ غُلاَمٌ يُمْسِكُ بَغْلَتَهُ إِذَا هُوَ دَخَلَ اَلْمَسْجِدَ فَبَيْنَا هُوَ جَالِسٌ وَ مَعَهُ بَغْلَةٌ إِذْ أَقْبَلَتْ رِفْقَةٌ مِنْ خُرَاسَانَ فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ مِنَ اَلرِّفْقَةِ هَلْ لَكَ يَا غُلاَمُ أَنْ تَسْأَلَهُ أَنْ يَجْعَلَنِي مَكَانَكَ وَ أَكُونَ لَهُ مَمْلُوكاً وَ أَجْعَلَ لَكَ مَالِي كُلَّهُ فَإِنِّي كَثِيرُ اَلْمَالِ مِنْ جَمِيعِ اَلصُّنُوفِ اِذْهَبْ فَاقْبِضْهُ وَ أَنَا أُقِيمُ مَعَهُ مَكَانَكَ فَقَالَ أَسْأَلُهُ ذَلِكَ فَدَخَلَ عَلَى أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ السَّلاَمُ فَقَالَ جُعِلْتُ فِدَاكَ تَعْرِفُ خِدْمَتِي وَ طُولَ صُحْبَتِي فَإِنْ سَاقَ اَللَّهُ إِلَيَّ خَيْراً تَمْنَعُنِيهِ قَالَ أُعْطِيكَ مِنْ عِنْدِي وَ أَمْنَعُكَ مِنْ غَيْرِي فَحَكَى لَهُ قَوْلَ اَلرَّجُلِ فَقَالَ إِنْ زَهِدْتَ فِي خِدْمَتِنَا وَ رَغِبَ اَلرَّجُلُ فِينَا قَبِلْنَاهُ وَ أَرْسَلْنَاكَ فَلَمَّا وَلَّى عَنْهُ دَعَاهُ فَقَالَ لَهُ أَنْصَحُكَ لِطُولِ اَلصُّحْبَةِ وَ لَكَ اَلْخِيَارُ إِذَا كَانَ يَوْمُ اَلْقِيَامَةِ كَانَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ مُتَعَلِّقاً بِنُورِ اَللَّهِ وَ كَانَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ مُتَعَلِّقاً بِنُورِ رَسُولِ اَللَّهِ وَ كَانَ اَلْأَئِمَّةُ مُتَعَلِّقِينَ بِأَمِيرِ اَلْمُؤْمِنِينَ وَ كَانَ شِيعَتُنَا مُتَعَلِّقِينَ بِنَا يَدْخُلُونَ مَدْخَلَنَا وَ يَرِدُونَ مَوْرِدَنَا فَقَالَ لَهُ اَلْغُلاَمُ بَلْ أُقِيمُ فِي خِدْمَتِكَ وَ أُوثِرُ اَلْآخِرَةَ عَلَى اَلدُّنْيَا فَخَرَجَ اَلْغُلاَمُ إِلَى اَلرَّجُلِ فَقَالَ لَهُ اَلرَّجُلُ خَرَجْتَ إِلَيَّ بِغَيْرِ اَلْوَجْهِ اَلَّذِي دَخَلْتَ بِهِ فَحَكَى لَهُ قَوْلَهُ وَ أَدْخَلَهُ عَلَى أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ السَّلاَمُ فَقَبِلَ وَلاَءَهُ وَ أَمَرَ لِلْغُلاَمِ بِأَلْفِ دِينَارٍ ثُمَّ قَامَ إِلَيْهِ فَوَدَّعَهُ وَ سَأَلَهُ أَنْ يَدْعُوَ لَهُ فَفَعَلَ فَقُلْتُ يَا سَيِّدِي لَوْ لاَ عِيَالٌ بِمَكَّةَ وَ وُلْدِي سَرَّنِي أَنْ أُطِيلَ اَلْمُقَامَ بِهَذَا اَلْبَابِ فَأَذِنَ لِي وَ قَالَ تُوَافِقُ غَمّاً ثُمَّ وَضَعْتُ بَيْنَ يَدَيْهِ حَقّاً كَانَ لَهُ فَأَمَرَنِي أَنْ أَحْمِلَهَا فَتَأَبَّيْتُ وَ ظَنَنْتُ أَنَّ ذَلِكَ مَوْجِدَةٌ فَضَحِكَ إِلَيَّ وَ قَالَ خُذْهَا إِلَيْكَ فَإِنَّكَ تُوَافِقُ حَاجَةً فَجِئْتُ وَ قَدْ ذَهَبَتْ نَفَقَتُنَا شَطْرٌ مِنْهَا فَاحْتَجْتُ إِلَيْهِ سَاعَةَ قَدِمْتُ مَكَّةَ .)