امام؛ مفزع و پناه

«بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحيم‏»

«أُفَوِّضُ أَمْري إِلَى اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ بَصيرٌ بِالْعِبادِ».[1]

«رَبِّ اشْرَحْ لي‏ صَدْري * وَ يَسِّرْ لي‏ أَمْري * وَ احْلُلْ عُقْدَةً مِنْ لِساني‏ * يَفْقَهُوا قَوْلي‏».[2]

«اللَّهُمَّ وَ أَنْطِقْنِي بِالْهُدَى وَ أَلْهِمْنِي التَّقْوَى».[3]

مقدّمه

هدیه به پیشگاه سراسر نور و رحمتِ حضرت صدر الخلائق و خیرالمرسلین صلی الله علیه و آله، و اهل بیت مکرّم ایشان، علی الخصوص صدیقه طاهره و امیرالمؤمنین، حضرت سیّدالشّهداء و حضرت موسی بن جعفر علیهم أفضل صلواة المصلین صلواتی هدیه بفرمایید.

اللهُمَّ صَلِّی عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ عَجِّل فَرَجَهُم.

عرض ادب، ارادت، خاکساری، التجاء، استغاثه به محضر حضرت بقیّة الله الأعظم روحی و ارواح من سواه فداه و عجّل الله تعالی فرجه الشّریف صلوات دیگری محبّت بفرمایید.

اللهُمَّ صَلِّی عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ عَجِّل فَرَجَهُم.

هدیه به ارواح طیّبه‌ی شهدا از صدر اسلام تا شهدای اخیر، شیعیان امیرالمؤمنین صلوات الله علیه در طول تاریخ، درگذشتگان شما عزیزان، هر کسی که در طول تاریخ برای اهل بیت سلام الله علیهم أجمعین قدمی برداشت و قلمی زد و درهمی خرج کرد و قطره‌ی اشکی ریخت و ذرّه محبّتی داشت و مجلس امام حسین علیه السلام را گرم کرد، عالمان ربّانی که ما را بر سر سفره‌ی اهل بیت سلام الله علیهم أجمعین آوردند، روضه‌خوان‌هایی که چشم ما را به مصیبت سیّدالشّهداء صلوات الله علیه تَر کردند، امام راحل، رهبر عظیم الشأن شهید، سلامتی همه‌ی شما شیعیان امیرالمؤمنین صلوات الله علیه، سلامتی همه‌ی رزمندگان اسلام، سلامتی رهبر معظم انقلاب صلوات دیگری محبّت بفرمایید.

اللهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ عَجِّل فَرَجَهُم.

تبیین بحث

چون روز آخر ماه صفر است؛ شروع ماه محرّم برای ما نوعی استرس همراه دارد، چون به یک دریای مغفرت و گنج عظیم رحمت الهی وارد می‌شویم، بهمین جهت نگران هستیم که آیا می‌توانیم بهره‌ای از این دریا ببریم یا نه.

امروز هم که روز پایان ماه صفر است، در محضر امام رضا علیه الصلاة و السلام، نمی‌دانیم که خروج ما از این ماه، آیا با خروج ما از گناهانمان و پاک شدن پرونده‌مان همراه هست، یا خدای نکرده فرصت را سوزانده‌ام و بهره نبرده‌ام.

در روایات ما، یکی از اوصاف امام، که ما هم می‌خواهیم امروز به آن عمل کنیم، این است که امام مفزع و ملجأ و پناه و پناهگاه و کهف است؛ و برای اینکه ما را پناه بدهند، کارهای زیادی انجام داده‌اند.

کرامت و بزرگواری معصومین نسبت به ما

اوصاف مفصّلی راجع به «مقام امام» به وجود مبارک امام رضا علیه الصلاة و السلام منسوب است، آنجا حضرت فرمودند که «اَلْإِمَامُ اَلْأَنِيسُ اَلرَّفِيقُ»،[4]…

فرصت نیست که بخواهم جمله به جمله توقّف کنم، اما باید کسی خیلی کرامت داشته باشد و خودش را تنزّل بدهد که اینطور حرف بزند، وگرنه شما با چه کسی رفیق می‌شوید و انس می‌گیرید؟ معمولاً انسان‌ها با آدم‌های هم‌سطح خودشان انس می‌گیرند، اینکه یک امام معصوم با ما انس بگیرد، مسلماً چیزی از ناحیه‌ی ما به او نمی‌رسد، همه‌ی خیر از جانب آن‌ها به سمت ما بصورت یکطرفه است، امام بی‌نیاز از این انس است، برای همین هم همیشه عرض می‌کنیم که محبّت امام از محبّت پدر و مادر بالاتر است، محبّت پدر و مادر بمراتب خالص‌تر از محبّت فرزند به آن‌هاست، گاهی حتّی وقتی بچه ناخلف هم هست، پدر و مادر او را دوست دارند، گاهی حتّی اگر بچّه قدرشناس هم نیست، پدر و مادر برای او مایه می‌گذارند؛ پناه می‌برم به خدا، گاهی بچه در حد همین رفتار اولیه و سلام و علیک هم نعوذبالله زبان نرم ندارد، ولی غذا از گلوی مادر، تا زمانی که سهم او را کنار نگذارد، پایین نمی‌رود. با این حال پدر و مادر هم به محبّت فرزندشان نیاز دارند، ان شاء الله هر کسی که پدر و مادر دارد، خدای متعال او را از خدمت به پدر و مادر و محبّت به آن‌ها محروم نکند، مخصوصاً در دوران کهولت پدر و مادر. ان شاء الله خدای متعال روزی کند تا زمانی که پدر و مادرمان زنده هستند، پیش ما عزیز باشند و خودشان احساس تذلل و ذلّت نکنند. پناه می‌برم به خدا اگر این فرصت‌ها از دست برود…

اما امام، اصلاً نیازی به ما ندارد، ولی ما را دوست دارد.

«امام» بدی‌های گذشته‌ی ما را به رویمان نمی‌آورد

اساساً پناهگاه هم اینگونه است که اگر کسی پناه بیاورد، بدی‌های گذشته‌ی او را به روی او نمی‌زنند.

لذا شما می‌بینید کسانی که خواسته‌اند تحولی پیدا کنند، وقتی به محضر امام رسیده‌اند، ما ندیده‌ایم هیچیک از معصومین گذشته‌ی آن‌ها را به یادشان بیاورند.

وقتی جناب حرّ سلام الله علیه آمد و با سر افتاده و خجل به محضر سیّدالشّهداء صلوات الله علیه رسید و عرض کرد: «عَلَیکَ مِنِّی السَّلَام یَا أبَاعَبدِالله، هَل لِیَ مِن تَوبَة؟»،[5] آیا توبه برای کسی مانند من هم ممکن است؟

آنجا امام حسین علیه السلام نفرمودند که تو قبلاً فلان کارها را انجام داده‌ای؛ بلکه وقتی او به امام پناه آورد، امام حسین علیه السلام فرمودند: «نَعَم! یَتُوبُ اللهُ عَلَیک»، آن هنگام که از خیمه راه افتادی خدا تو را بخشید! «إرفَع رَأسَکَ یَا شیخ!» سر خودت را بلند کن!

در برخی از کلمات معصومین هست که فرمودند «پناه بردی به آنجایی که باید پناه ببری».

مرام اهل بیت سلام الله علیهم أجمعین این نیست که اگر کسی به آن بزرگواران پناه ببرد، گذشته‌ی او را به روی او بیاوند. من این موضوع را به خودمان بشارت می‌دهم که اگر امروز به امام رضا علیه السلام پناه ببریم، حضرت گذشته‌ی ما را درنظر نمی‌گیرند.

امام انیس و رفیق است اما…

لذا در روایات ما اینطور است که امام رضا علیه السلام فرمودند: «اَلْإِمَامُ اَلْأَنِيسُ اَلرَّفِيقُ».

لذا ما خیلی اوقات به این عزیزانی که مداحی می‌کنند… البته نمی‌خواهم بگویم حرام یا ممنوع است، ولی عرض می‌کنیم بهتر است ما خودمان را رفیق اهل بیت سلام الله علیهم أجمعین حساب نکنیم، اگر رفاقتی هم هست، آن بزرگواران رفاقت می‌کنند؛ از جانب ما نیازِ محض است، حضور عبد در برابر مولاست، حضور مسکین در برابر صاحب مکنت است؛ جاده‌ی لطف اهل بیت سلام الله علیهم أجمعین به ما، یک جاده‌ی یک‌طرفه است.

سیّد حمیری از مفزع و ملجأ بودن امام می‌گوید

فرمود: «اَلْإِمَامُ اَلْأَنِيسُ اَلرَّفِيقُ وَ اَلْوَالِدُ اَلشَّفِيقُ»، امام پدر دلسوز است، انس می‌گیرد و مهربان است؛… تا اینکه فرمود: «وَ مَفْزَعُ اَلْعِبَادِ»، امام پناهِ بندگان است.

وقتی قرار است به کسی پناه ببرند… آن لحظه‌ای که شما به سراغ او بروید، کاری به گذشته‌ی شما ندارد.

ما بعضی اوقات وقتی می‌خواهیم به محضر خدای متعال و اهل بیت سلام الله علیهم أجمعین برسیم، اگر غیر از این بود که رویمان نمی‌شد به محضرشان برسیم، اما امام کاری به این کارها ندارد، امام بزرگتر از دریاست.

یکی از تعابیری که درباره‌ی اهل بیت سلام الله علیهم أجمعین هست، این است که امام مفزع و ملجأ است.

امام رضا علیه الصلاة و السلام فرمودند: امام «مَفْزَعُ اَلْعِبَادِ فِي اَلدَّاهِيَةِ اَلنَّآدِ» است، پناه در سختی‌ها و گرفتاری‌ها و مشکلات «امام» است، اصلاً خدای متعال امام را قرار داده است که ما به امام پناه ببریم، خدای متعال امام را قرار داده است که بیچاره‌ها جایی داشته باشند که رو کنند.

لذا تعبیر اینطور بود که اگر مثلاً می‌خواستند از امام بپرسند که اگر ما در جایی بی‌کس و کار شدیم، یا اگر امامی از دنیا رفت، ما چکار کنیم؟ تعبیر این بود که مثلاً کسی به امام صادق علیه الصلاة و السلام عرض کرد: «جُعِلْتُ فِدَاكَ إِلَى مَنْ نَفْزَعُ وَ يَفْزَعُ اَلنَّاسُ بَعْدَكَ؟»،[6] ما بعد از شما به کجا پناه ببریم؟ مردم به کجا پناه ببرند؟

«پناه ببرند» بالاتر از آموزش دین دیدن است، بلکه «آموزش دین دیدن» هم در پناه بردن هست.

یا سیّد حمیری در شعر عینیّه‌ی معروف خود… ان شاء الله خدای متعال روزی کند که ما در طول عمرمان قدمی برداریم که امام معصوم علیه السلام آن را بپسندد. از بعضی از اهل بیت سلام الله علیهم أجمعین رسیده است که این غدیریه‌ی سیّد حمیری که حرف قافیه‌ی آن «ع» است و به آن «عینیّه» می‌گویند، اهل بیت سلام الله علیهم أجمعین این شعر را پسندیده‌اند. لذا در روایتی دارد که امام رضا علیه الصلاة و السلام فرمودند که من پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلّم را در خواب دیدم، وقتی پیامبر خواست مرا تحویل بگیرد، بعد از سلام و علیک محضر ایشان، ایشان فرمودند که حال با جدّت علی بن ابیطالب سلام و علیک کن، من هم محضر امیرالمؤمنین صلوات الله علیه و حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها و امام حسن مجتبی صلوات الله علیه و سیّدالشّهداء صلوات الله علیه سلام و علیک کردم، سپس پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلّم فرمود: «سَلِّمْ عَلَى شَاعِرِنَا وَ مَادِحِنَا»،[7] به شاعر و مادحمان هم توجّهی کن.

اینجا درواقع پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلّم می‌خواهد بفرماید که سیّد حمیری از ماست، تو هم دستی بر سر او بکش.

حضرت رضا علیه السلام فرمودند این موضوع برای این شعر بود.

یک قصیده‌ی بیش از چهل بیت است، خیلی از علمای شیعه هم این قصیده را شرح کرده‌اند، ملاصالح برغانی و فاضل هندی و خیلی از بزرگان شیعه این قصیده را شرح کرده‌اند.

سید حمیری برای نیمه‌ی اول قرن دوم است، می‌گوید وقتی پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلّم می‌خواست مولا امیرالمؤمنین صلوات الله علیه را بعنوان امام معرّفی کند، چند مرتبه استنکاف کرد… سپس سید حمیری در شعر خود می‌گوید عده‌ای به پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلّم عرض کردند: «قَالُوا لَهُ لَوْ شِئْتَ أَعْلَمْتَنَا» یا رسول الله! ای کاش به ما بگویی «إِلَى مَنِ اَلْغَايَةُ وَ اَلْمَفْزَعُ» غایة و هدف نهایی و مفزع و پناه ما کیست؟

«دَعَا رَسُولُ اَللَّهِ بِطَهُورٍ»[8] پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلّم آب خواست که وضو بگیرد، «فَلَمَّا فَرَغَ» وقتی وضو گرفت «أَخَذَ بِيَدِ عَلِيٍّ» دست امیرالمؤمنین صلوات الله علیه را گرفت، بعد این آیه را خواند که «إِنَّمَا أَنْتَ مُنْذِرٌ»،[9] یعنی تو بیم‌دهنده و انذاردهنده و آگاه‌کننده و پیغمبر امّت هستی؛ سپس دست امیرالمؤمنین صلوات الله علیه را گرفت و روی سینه‌ی خود گذاشت و فرمود: «وَلِكُلِّ قَوْمٍ هَادٍ» هادی امّت هم تو هستی.

بعد فرمود: «يَا عَلِيُّ أَنْتَ أَصْلُ اَلدِّينِ وَ مَنَارُ اَلْإِيمَانِ وَ غَايَةُ اَلْهُدَى».

یعنی نهایت اینکه کسی بخواهد هدایت شود، این است که به سوی تو حرکت کند.

برای همین هم سیّد حمیری آنجا می‌گوید آمدند و به پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلّم عرض کردند که «قَالُوا لَهُ لَوْ شِئْتَ أَعْلَمْتَنَا» یا رسول الله! ای کاش به ما بگویی «إِلَى مَنِ اَلْغَايَةُ وَ اَلْمَفْزَعُ» غایة و هدف نهایی و مفزع و پناه ما کیست؟ نهایت کار باید به سراغ چه کسی برویم؟ نهایتِ کارِ ما با چه کسی است؟ در این دنیا و آن دنیا چه کسی پناهِ ماست؟

اگر پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلّم به ما فرموده است که مفزع و پناه و غایتِ شما امیرالمؤمنین صلوات الله علیه است، و ما خوشحال می‌شویم، اگر این جمله را به اهل بیت سلام الله علیهم أجمعین بگویند هم، حتّی اهل بیت سلام الله علیهم أجمعین هم خوشحال می‌شوند.

موهبتی که خدای متعال به ائمه علیهم السلام کرده است، در این دنیا آن موهبت را به ما هم کرده است.

لذا سیّد حمیری در همین قصیده‌ی عینیّه… امام رضا علیه السلام می‌فرمایند وقتی پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلّم را دیدم که فرمودند سیّد حمیری مادح و شاعر ماست که قصیده‌ی غدیریه گفته است، بعد به سیّد گفتند که شعر خودت را بخوان.

می‌گوید سیّد شروع کرد به شعر خواندن، تا به اینجا رسید که «فَالنَّاسُ يَوْمَ الْحَشْرِ رَايَاتُهُمْ *** خَمْسٌ، فَمِنْهَا هَالِكٌ أَرْبَعُ»، روز قیامت پنج گروه هستند که چهار گروه از آن‌ها گمراه هستند، «فَرَايَةُ الْعِجْلِ وَفِرْعَوْنِهَا *** وَسَامِرِيُّ الْأُمَّةِ الْمُشَنَّعُ» پرچم گوساله‌ی سامری این امت، «وَرَايَةٌ يُقَدِّمُهَا حَبْتَرٌ *** لِلزُّورِ وَالْبُهْتَانِ قَدْ أَبْدَعُوا» یک پرچم هم دست قاتلِ حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها است…

حضرت رضا سلام الله علیه می‌فرمایند ما هم در حال گوش دادن بودیم، وقتی به اینجا رسید، همه‌ی اهل بیت سلام الله علیهم أجمعین گریه کردند:

«وَرَايَةٌ يُقَدِّمُهَا حَيْدَرٌ *** وَوَجْهُهُ كَالشَّمْسِ إِذْ تَطْلُعُ»… روز قیامت یک پرچم هم بدست حیدر کرّار است، صورت ایشان مانند خورشید می‌درخشد.

همه در دنیا و آخرت برای پناه بردن، زیر پرچم امیرالمؤمنین صلوات الله علیه می‌روند.

هم امام کاظم و هم امام رضا علیهما السلام این دعا را می‌خواندند، گریه می‌کردند و به محضر خدای متعال عرض می‌کردند که خدایا! روزی که مردم را با امامشان فرا می‌خوانند، مرا زیر پرچم امیرالمؤمنین صلوات الله علیه قرار بده.

توجّه کنید که این حاجتِ امام کاظم علیه السلام است! به ما هم اجازه داده‌اند که ما هم چنین حاجتی داشته باشیم.

لذا همینطور که ما اینجا خوشحال می‌شویم که روز قیامت «وَرَايَةٌ يُقَدِّمُهَا حَيْدَرٌ *** وَوَجْهُهُ كَالشَّمْسِ إِذْ تَطْلُعُ» پرچمی بدست امیرالمؤمنین صلوات الله علیه است و مؤمنین به ایشان پناه می‌برند؛ حضرت رضا علیه السلام می‌فرمایند: آنجا اهل بیت پیغمبر شروع کردند به گریه کردن، و شوق این موضوع که ما زیر پرچم امیرالمؤمنین صلوات الله علیه هستیم.

این همان چیزی است که مکرر شنیده‌اید حضرت صادق علیه الصلاة و السلام فرمودند: «وَلاَيَتِي لِعَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ عَلَيْهِ السَّلاَمُ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْ وِلاَدَتِي مِنْهُ»،[10] امیرالمؤمنین صلوات الله علیه پدر من است ولی مهم‌تر برای من این است که امیرالمؤمنین صلوات الله علیه مولای من است.

این همان چیزی است که امام هادی علیه السلام در زیارت غدیریه به امیرالمؤمنین صلوات الله علیه عرض کرد که «أَنْتَ الْعُدَّةُ لِلْمَعَادِ»، تو دار و ندار من برای قیامت هستی…

ما را به جایی پناهنده کرده‌اند که…

معمولاً امکانات پناهگاه‌های جنگی کم است، یعنی نگاهِ انسان‌ها به پناهگاه، حداقلی است؛ ولی اینجا پناه اینطور نیست، اینجا پناه همان غایت است، نهایت آن چیزی که خدای متعال می‌خواهد به شما عطا کند، در همین پناه بردن است. این پناهگاه با آن پناهگاه‌ها تفاوت دارد؛ لذا امام رضا علیه السلام هم شوق دارند که به این پناهگاه پناه ببرند.

ملجأ و پناه ما

در ادبیات روایی ما، امام مفزع یا ملجأ است، پناه است، و این موضوع آنقدر معروف بود که «جاحظ» هم که سال 255 مُرده است، یعنی هنوز زمان ائمه علیهم السلام است، وقتی می‌خواست راجع به ما صحبت کند، عقده‌ی ما معروف بوده است، می‌گوید: پیامبر علی را مفزع شما قرار داده است.

در شرح ابن ابی الحدید از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلّم نقل شده است «أيُّهَا النّاسُ، قَد بَيَّنتُ لَكُم مَفزَعَكُم بَعدي وإمامَكُم ودَليلَكُم وهادِيَكُم».[11]

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلّم بعد از فتح خیبر، چون یهودی‌ها رفته بودند، باید وضع اسرا را روشن می‌کرد. اسم دختر رئیس قبیله یهودی‌ها «صفیّه» بود، پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلّم او را آزاد کرد، بعد برای اینکه بلکه این کینه و دعوا تمام شود، از این صفیّه خواستگاری کرد…

درواقع پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلّم او را تکریم کرد، وگرنه از این جهت که او اسیر و کنیز بود، اصلاً نیازی به این کار نبود، ولی پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلّم او را آزاد کرد و سپس از او خواستگاری کرد، یعنی به او حق انتخاب و اختیار دادند، و او هم قبول کرد.

بعضی از همسران پیامبر این صفیّه خانم را اذیّت می‌کردند، چون دیگر اقوام او از مدینه رفته بودند و او در خانه‌ی پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلّم تنها شده بود.

روزی او به پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلّم عرض کرد: «يَا رَسُوْلَ اللهِ لَيْسَ مِنْ نِسَائِكَ أَحَدٌ إلَّا وَلَهَا عَشِيْرَةٌ»،[12] همه‌ی همسران شما اقوامی دارند که به آن‌ها نزدیک هستند، «فَإِنْ حَدَثَ بِكَ حَدَثٌ» اگر خدای نکرده اتفاقی برای شما رخ دهد، «فَإِلَى مَنْ أَلْجَأُ؟» من به چه کسی پناه ببرم؟

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلّم فرمودند: «إِلَى عَلِيٍّ»! به علی پناه ببر.

مفزع ما امیرالمؤمنین صلوات الله علیه است، و اهل بیت سلام الله علیهم أجمعین از اینکه مفزعشان امیرالمؤمنین صلوات الله علیه است، خوشحال بودند؛ دیگر ما چه بگوییم؟

ما همینجا که نشسته‌ایم هم در پناه ایشان هستیم، اگر ما از ملک و ملکوت عالم خبر داشتیم، می‌دیدیم که اگر خدای متعال اجازه دهد انبیاء و صدیقین در بهشت دوست دارند در مجلسی حضور پیدا کنند که در آن از اهل بیت سلام الله علیهم أجمعین سخن گفته شود.

ما دو ماه در بهشت بودیم، و امروز به امام رضا علیه السلام عرض می‌کنیم که لطفا ما را از درِ خانه‌تان بیرون نکنید. حال برخی مانند شما قدر دانسته‌اند، اما من حضور مطلوبی در این میهمانی نداشته‌ام.

مستندِ روضه‌ی خانگی

این روایت در کافی شریف است و مرحوم مجلسی رضوان الله تعالی علیه می‌گویند این روایت معتبر است.

حضرت صادق علیه الصلاة و السلام فرمودند: «تَقْعُدُونَ فِي اَلْمَكَانِ فَتُحَدِّثُونَ وَ تَقُولُونَ مَا شِئْتُمْ»[13] آیا گوشه‌ای می‌نشینید…

این از وسوسه‌های شیطان است که وقتی می‌خواهیم روضه‌ی خانگی برگزار کنیم، بگوید حال باید چه کسی روضه بخواند و چه کسی را دعوت کنیم و…

توجّه کنید که محور مجلس روضه‌ی خانگی «اهل بیت سلام الله علیهم أجمعین» هستند، اصلاً اینکه چه کسی حرف می‌زند و چه کسی می‌خواند حتّی اولویت دهم هم نیست، یک نفر بیاید و دو روایت را از روی کتابی بخواند کافی است، یک نفر هم بگوید «صَلَّی اللهُ عَلَیکَ یَا أبَاعَبدِالله»، یک نفر پنج دقیقه صحبت کند و سه دقیقه هم روضه بخواند، نباید حتماً چند ساعت طول بکشد و غذا هم بدهید؛ اصل موضوع این است که ما به حرمت اهل بیت سلام الله علیهم أجمعین و بر حسب حبّ اهل بیت سلام الله علیهم أجمعین دور یکدیگر بنشینیم.

عبارت را ببینید، امام صادق علیه السلام فرمودند: «تَقْعُدُونَ فِي اَلْمَكَانِ فَتُحَدِّثُونَ وَ تَقُولُونَ مَا شِئْتُمْ» آیا در مکانی می‌نشینید…

چون زمان اهل بیت سلام الله علیهم أجمعین زمان تقیّه بوده است، ائمه‌ی ما این تجربه که در جایی بین محبین زیادی بنشینند و فضائل بفرمایند را ندارند…

امام صادق علیه السلام فرمودند: «تَقْعُدُونَ فِي اَلْمَكَانِ فَتُحَدِّثُونَ وَ تَقُولُونَ مَا شِئْتُمْ» آیا در مکانی می‌نشینید و می‌توانید هرچه می‌خواهید بگویید؟ یعنی محدودیت ندارید؟

مجلس روضه خانگی که اقوام نزدیک انسان کنار یکدیگر هستند که فضای تقیّه نیست…

«وَ تَتَبَرَّءُونَ مِمَّنْ شِئْتُمْ» می‌توانید نسبت به دشمنان اهل بیت سلام الله علیهم أجمعین تبرّی بجویید…

چون مثلاً در خانه‌ای که زن و شوهر و بچه کنار هم هستند که تقیّه ندارد…

توجه کنید که برخی ائمه علیهم السلام حتّی در خانه‌ی خود هم فضای تقیّه داشتند، چون ممکن بود بعضی از فرزندان بعضی از ائمه علیهم السلام، رقیب برادرشان که امام بعدی بود باشند. امام صادق علیه السلام نسبت به پسر خود، یعنی عبدالله أفتح اینگونه بودند که وقتی او وارد می‌شد، امام فرمایش خود را عوض می‌کردند…

«وَ تَتَبَرَّءُونَ مِمَّنْ شِئْتُمْ» می‌توانید نسبت به دشمنان اهل بیت سلام الله علیهم أجمعین تبرّی بجویید، «وَ تَوَلَّوْنَ مَنْ شِئْتُمْ» می‌توانید هر کسی که بخواهید را دوست داشته باشید؟ مثلاً وقتی نام امیرالمؤمنین صلوات الله علیه بیاید صلوات می‌فرستید؟

راوی می‌گوید عرض کردم: بله!

حضرت فرمودند: «وَ هَلِ اَلْعَيْشُ إِلاَّ هَكَذَا» آیا اصلاً زندگی غیر از این است؟ شما زندگی کرده‌اید!

یعنی گاهی ما از نعماتی که داریم بی‌خبر هستیم.

ارزش خدمت در مجالس اهل بیت سلام الله علیهم أجمعین

امام باقر علیه الصلاة و السلام فرمودند: «أَ تَخْلُونَ وَ تَتَحَدَّثُونَ وَ تَقُولُونَ مَا شِئْتُمْ»[14] آیا اگر جای خلوتی گیر بیاورید، حدیث ما را می‌گویید؟

گفتند: «إِي وَ اَللَّهِ» بله! «إِنَّا لَنَخْلُو وَ نَتَحَدَّثُ وَ نَقُولُ مَا شِئْنَا» اگر ما جای خلوتی گیر بیاوریم از شما حرف می‌زنیم.

حضرت فرمودند: «أَمَا وَ اَللَّهِ لَوَدِدْتُ أَنِّي مَعَكُمْ فِي بَعْضِ تِلْكَ اَلْمَوَاطِنِ» بخدا قسم که من هم دوست داشتم آنجا کنار شما باشم.

عزیزان! یعنی اگر کسی در محضر امام صادق علیه السلام از امیرالمؤمنین صلوات الله علیه بگوید، دل مبارک امام صادق علیه السلام غنج می‌رود. حال شما نگاه کنید ما از اول محرّم چند مرتبه دور یکدیگر نشسته‌ایم، ضمن اینکه جلسه خصوصی هم نبوده است، بلکه شرایط طوری بوده است که عمومی‌تر بوده است.

خوشا بحال کسانی که خدمت کرده‌اند، خوشا به حال هر کسی که توانست کاری برای اهل بیت سلام الله علیهم أجمعین انجام دهم، و وای بحال من اگر در این شصت روز بهانه‌ای بدست امام رضا علیه السلام نداده باشم… چون آن بزرگواران که کاری ندارند که ما بخواهیم آن کار را برایشان انجام دهیم، اگر در جایی صدق یا اخلاصی پیدا شود، یک نفس از روی محبّت…

ان شاء الله خدای متعال به همه اجر دهد و ما را از درِ این خانه به جای دیگری حواله نکند.

یا آن روایت که شنیده‌اید، حضرت فرمودند: «تَجْلِسُونَ وَ تُحَدِّثُونَ؟»،[15] آیا می‌نشینید و با یکدیگر راجع به ما حرف می‌زنید؟

درواقع باید حدیث را اینگونه دید که آیا می‌نشینید و دقایقی راجع به امامتان با یکدیگر حرف می‌زنید؟ راجع به امیرالمؤمنین صلوات الله علیه حرف می‌زنید؟

چون امیرالمؤمنین صلوات الله علیه امامِ امام صادق علیه السلام هم هستند…

فرمود: «إِنَّ تِلْكَ اَلْمَجَالِسَ أُحِبُّهَا»، ما این مجالس را دوست داریم.

حال عده‌ای خادم مجالسی شده‌اند که امام آن مجالس را دوست دارد، عده‌ای آن مجالس را برپا کرده‌اند؛ درواقع چیزی که امام صادق علیه السلام دوست داشته است برپا کرده‌اند.

ان شاء الله خدای متعال اجر همه را رضایت امام زمان ارواحنا له الفداه قرار دهد.

ان شاء الله خدای متعال لحظه‌ی مرگ ما را لحظه‌ی زیارت امیرالمؤمنین صلوات الله علیه قرار دهد.

از امام بخواهیم…

یکی از اصحاب امام رضا علیه السلام که آدم مهمی هم بود، گرفتار شد. نزد حضرت آمد و عرض کرد: آقا! شما خیلی محبوب هستید، وضع فلانی خوب است، اگر شما نامه‌ای به او بنویسید، او وام یا مبلغی به من خواهد داد.

حضرت فرمودند: «أَنَا أَظُنُّ بِكَ أَنْ تَطْلُبَ مِثْلَ هَذَا وَشِبْهَهُ»،[16] من از این موضوع دریغ می‌کنم که تو به کسی رو بزنی، در حالی که من هستم!

یعنی وقتی پناه هست، تو به غیر رو بزنی؟!

«وَلَكِنْ عَوِّلْ عَلَى مَالِي» تو روی اموال خودم حساب کن! چه زمانی تو آمده‌ای و خواسته‌ای و من نداده‌ام؟ که الآن بگویی به دیگری نامه بنویسم!

ما هم امروز عرض می‌کنیم: یا امام رضا! «ضَیفُکَ بِبَابِک»، میهمانِ درِ خانه‌ی شما هستیم، «عُبَیدُکَ بِفِنَائِک» بنده‌ی روسیاه تو به درِ خانه‌ات آمده است، «مِسکِینُکَ بِبَابِک»…

خود امام رضا علیه السلام به امام جواد علیه السلام فرمود: فقرا جلوی درِ اصلی خانه منتظر هستند تا تو بیایی، بعضی از خادمان، تو را از درِ پشتی بیرون می‌برند. کسانی که جلوی درِ خانه‌ی تو آمده‌اند، با امید آمده‌اند، تو کیسه‌های خودت را پُر کن.

ما هم عرض می‌کنیم: یا امام رضا! ما درِ خانه‌ی شما آمدیم، تازه یک حسرت هم داریم، آن هم این است که دلمان برای حرم شما تنگ شده است، ولی الآن اینجا هستیم؛ گرچه دوریم به یاد تو سخن می‌گوییم، صَلَّی اللهُ عَلَیکَ یَا مَولَای یَا عَلِیِّ بنِ مُوسیَ الرِّضَا…

یا امام رضا! ما خیلی به شما امید داریم، جای دیگری هم نداریم که بخواهیم به جای دیگری برویم.

درنگی بر برخی از عبارات زیارت امام رضا علیه السلام

وقتی به زیارت حضرت می‌رویم، چند عبارت عرض می‌کنیم، یکی از آن‌ها این است که هنگام قرائت اذن دخول عرض می‌کنیم، «يَرَوْنَ مَقَامِي، وَ يَسْمَعُونَ كَلامِي، وَ يَرُدُّونَ سَلامِي ، وَ أَنَّكَ حَجَبْتَ عَنْ سَمْعِي كَلامَهُمْ»، شما می‌شنوید من چه عرض می‌کنم، گرچه من لیاقت ندارم صدای شما را بشنوم…

در اذن دخول حرم امام رضا علیه السلام عبارتی داریم که حیرت‌انگیز است، عرض می‌کنیم: یا امام رضا! من که می‌خواهم بیایم تو را زیارت کنم، یا به حرم تو بیایم، مرا بیش از همه‌ی رفقایتان تحویل بگیرید!

من که خودم قبول دارم امام رضا علیه السلام بخاطر گناهان من نباید اصلاً مرا راه دهد!

«فَأْذَنْ لِي يَا مَوْلايَ فِي الدُّخُولِ، أَفْضَلَ مَا أَذِنْتَ لِأَحَدٍ مِنْ أَوْلِيَائِكَ»، یا امام رضا! مرا بیشتر از همه‌ی رفقایتان تحویل بگیرید!

انصافاً اگر چنین چیزی نمی‌نوشتند، ما چنین نمی‌خواستیم!

بعد یک استدلال هم آورده است که کسی نگوید چرا چنین درخواست عجیب و غریبی دارید؟ «فَإِنْ لَمْ أَكُنْ أَهْلا لِذَلِكَ، فَأَنْتَ أَهْلٌ لِذَلِكَ» اگر من شایستگی ندارم، تو امام رضا علیه السلام هستی، تو کریم هستی…

لذا در آداب زیارت، دو چیز خواسته‌اند، یکی از آن‌ها این است که آنجا به خدای متعال عرض می‌کنیم: خدایا! اگر اینجا جواب ما را ندهی، ما جای دیگری را نمی‌شناسیم که به آنجا رجوع کنیم تا جواب ما را بدهی. ما جای دیگری امیدوارکننده‌تر از درِ خانه‌ی امام رضا علیه السلام نمی‌شناسیم…

وقتی می‌خواهیم از حرم امام رضا علیه السلام بیرون بیاییم، به حضرت عرض می‌کنیم: «اِجْعَلُونِي مِنْ هَمِّكُمْ» مرا مدّنظر قرار دهید، مرا از جمله دغدغه‌ها و مورد اهتمامِ خود قرار دهید، «صَيِّرُونِي فِي حِزْبِكُمْ» مرا جزو خودتان حساب کنید، «أَدْخِلُونِي فِي شَفاعَتِكُمْ» مرا جزو کسانی که به آن‌ها محبّت می‌کنید قرار دهید.

روضه و توسّل

چون آخرین روز ماه صفر است، من از فرمایش امام رضا علیه السلام وام می‌گیرم و روضه را به جای دیگری می‌برم.

زمانی کسی محضر امام رضا علیه السلام آمد و عرض کرد: نظر شما راجع به آن دو نفر چیست؟

در ابتدا حضرت فرمودند: الآن زمان این حرف‌ها نیست.

درواقع حضرت تقیّه کردند، اما این شخص عرض کرد: شما حجّت خدا هستید، شما پناه ما هستید، اگر از شما نپرسم، از چه کسی بپرسم؟

حضرت رضا علیه السلام دیدند او پناه آورده است، مسلماً به کسی که پناه بیاورد پناه می‌دهند، برای همین فرمودند: «كَانَتْ لَنَا أُمٌّ صَالِحَةٌ»،[17] مادرِ صالحه‌ای داشتیم، «مَاتَتْ وَ هِيَ عَلَيْهِمَا سَاخِطَةٌ» وقتی شهید شد از دست این‌ها خشمگین بود.

از آنجایی که همه‌ی امید ماست که به ما توجّه کنند، بالاخره ان شاء الله ما روز قیامت این صحنه را می‌بینیم که همه‌ی عریان و گرفتار و نگران و بیچاره در محشر قرار گرفته‌اند، ناگهان خطابی می‌آید که «يَا أَهْلَ الْمَحشَر، نَكِّسُوا رُؤُوسَكُمْ وَغُضُّوا أَبْصَارَكُمْ، حَتَّى تَجُوزَ فَاطِمَةُ بِنْتُ رَسُولِ اللَّهِ إلَی الجَنَّة»[18] حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها می‌خواهد وارد بهشت شود…

ویژگی مادر این است که تنهاخور نیست، هنگامی که محاذی عرش قرار می‌گیرد، شروع می‌کند به گریه کردن.

خطاب می‌آید: «يَا فَاطِمَةُ لَكِ عِنْدِي اَلرِّضَا»،[19] فاطمه جان! امروز امر امرِ توست…

اینجا نقل شده است که حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها بیان می‌کنند: «يَا رَبِّ شِيعَتِي… وَ شِيعَةَ وُلْدِي»[20]…

امام رضا علیه السلام را در غربت شهید کردند، ولی پیکر ایشان را در نهایت تکریم بلند کردند.

در خانه‌ی امیرالمؤمنین صلوات الله علیه باید همه چیز مخفیانه انجام می‌شد، تخته‌ای که به آن مُغتَسَل می‌گویند و متوفّی را برای غسل دادن روی آن تخته قرار می‌دهند… امیرالمؤمنین صلوات الله علیه حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها را روی مغتسل قرار داد، چون امر مخفیانه بود نمی‌شد بچه‌ها را جایی بفرستند، امیرالمؤمنین صلوات الله علیه مقابل چشمان بچه‌ها مشغول شدند…

گاهی سر به دیوار می‌گذاشت و گریه می‌کرد و ادامه می‌داد… از زیر لباس دست می‌کشید و شروع می‌کرد به گریه کردن…

امیرالمؤمنین صلوات الله علیه لحظه‌ای ملتفت شد که بچه‌ها وحشت کرده‌اند، اما صدایشان به حرمت امیرالمؤمنین صلوات الله علیه درنمی‌آمد، چون می‌دانستند غم عالم به دلِ پدرشان است، دیگر نمی‌خواستند نگران این‌ها هم شود… ساکت بودند ولی در حال جان دادن بودند…

خیلی دل امیرالمؤمنین صلوات الله علیه برای این‌ها سوخت، فرمود: «يَا أُمَّ كُلْثُومٍ يَا زَيْنَبُ يَا سُكَينَةُ يَا فِضَّةُ يَا حَسَنُ يَا حُسَيْنُ هَلُمُّوا تَزَوَّدُوا مِنْ أُمِّكُمْ فَهَذَا اَلْفِرَاقُ وَ اَللِّقَاءُ فِي اَلْجَنَّةِ»،[21] بیایید و از مادرتان توشه بگیرید… این دیدار آخر است… دیگر مادرتان را نمی‌بینید…

این ماجرا تمام شد، امیرالمؤمنین صلوات الله علیه از خانه بیرون نمی‌آمد، اصحاب جمع شدند و نگران حضرت بودند که حضرت از این غم دق کنند، امیرالمؤمنین صلوات الله علیه را از خانه بیرون آوردند…

گاهی حضرت در بقیع راه می‌رفت و با حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها حرف می‌زد، گاهی می‌نشست و پاهای خود را بغل می‌گرفت و بلند بلند گریه می‌کرد… یکی از اصحاب به امیرالمؤمنین صلوات الله علیه عرض کرد: یا امیرالمؤمنین! فدای شما شوم! شما امام ما هستید، ما به شما پناه می‌بریم! اینکه گاهی شما اینطور ضجّه می‌زنید، به یاد چه چیزی می‌افتید؟

امیرالمؤمنین صلوات الله علیه فرمودند: «لَمَّا وَضَعْتُهَا عَلَى الْمُغْتَسَلِ»[22] وقتی تن سبک حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها را روی مغتسل گذاشتم و شروع کردم به غسل دادن، باید از زیر لباس دست می‌کشیدم، «وَجَدْتُ ضِلْعًا مِنْ أَضْلَاعِهَا مَكْسُورًا» دست من به آن استخوان شکسته…

---

[1]– سوره‌ مبارکه غافر، آیه 44.

[2]– سوره‌ مبارکه طه، آیات 25 تا 28.

[3]– الصّحيفة السّجّاديّة، ص 98.

[4] الکافي، جلد ۱، صفحه ۱۹۸ (أَبُو مُحَمَّدٍ اَلْقَاسِمُ بْنُ اَلْعَلاَءِ رَحِمَهُ اَللَّهُ رَفَعَهُ عَنْ عَبْدِ اَلْعَزِيزِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ: كُنَّا مَعَ اَلرِّضَا عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ بِمَرْوَ فَاجْتَمَعْنَا فِي اَلْجَامِعِ يَوْمَ اَلْجُمُعَةِ فِي بَدْءِ مَقْدَمِنَا فَأَدَارُوا أَمْرَ اَلْإِمَامَةِ وَ ذَكَرُوا كَثْرَةَ اِخْتِلاَفِ اَلنَّاسِ فِيهَا فَدَخَلْتُ عَلَى سَيِّدِي عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ فَأَعْلَمْتُهُ خَوْضَ اَلنَّاسِ فِيهِ فَتَبَسَّمَ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ ثُمَّ قَالَ يَا عَبْدَ اَلْعَزِيزِ جَهِلَ اَلْقَوْمُ وَ خُدِعُوا عَنْ آرَائِهِمْ إِنَّ اَللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ لَمْ يَقْبِضْ نَبِيَّهُ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ حَتَّى أَكْمَلَ لَهُ اَلدِّينَ وَ أَنْزَلَ عَلَيْهِ اَلْقُرْآنَ فِيهِ تِبْيَانُ كُلِّ شَيْءٍ بَيَّنَ فِيهِ اَلْحَلاَلَ وَ اَلْحَرَامَ وَ اَلْحُدُودَ وَ اَلْأَحْكَامَ وَ جَمِيعَ مَا يَحْتَاجُ إِلَيْهِ اَلنَّاسُ كَمَلاً فَقَالَ عَزَّ وَ جَلَّ: «مٰا فَرَّطْنٰا فِي اَلْكِتٰابِ مِنْ شَيْءٍ »  وَ أَنْزَلَ فِي حَجَّةِ اَلْوَدَاعِ وَ هِيَ آخِرُ عُمُرِهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ «اَلْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَ رَضِيتُ لَكُمُ اَلْإِسْلاٰمَ دِيناً »  وَ أَمْرُ اَلْإِمَامَةِ مِنْ تَمَامِ اَلدِّينِ وَ لَمْ يَمْضِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ حَتَّى بَيَّنَ لِأُمَّتِهِ مَعَالِمَ دِينِهِمْ وَ أَوْضَحَ لَهُمْ سَبِيلَهُمْ وَ تَرَكَهُمْ عَلَى قَصْدِ سَبِيلِ اَلْحَقِّ وَ أَقَامَ لَهُمْ عَلِيّاً عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ عَلَماً وَ إِمَاماً وَ مَا تَرَكَ لَهُمْ شَيْئاً يَحْتَاجُ إِلَيْهِ اَلْأُمَّةُ إِلاَّ بَيَّنَهُ فَمَنْ زَعَمَ أَنَّ اَللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ لَمْ يُكْمِلْ دِينَهُ فَقَدْ رَدَّ كِتَابَ اَللَّهِ وَ مَنْ رَدَّ كِتَابَ اَللَّهِ فَهُوَ كَافِرٌ بِهِ هَلْ يَعْرِفُونَ قَدْرَ اَلْإِمَامَةِ وَ مَحَلَّهَا مِنَ اَلْأُمَّةِ فَيَجُوزَ فِيهَا اِخْتِيَارُهُمْ إِنَّ اَلْإِمَامَةَ أَجَلُّ قَدْراً وَ أَعْظَمُ شَأْناً وَ أَعْلَى مَكَاناً وَ أَمْنَعُ جَانِباً وَ أَبْعَدُ غَوْراً مِنْ أَنْ يَبْلُغَهَا اَلنَّاسُ بِعُقُولِهِمْ أَوْ يَنَالُوهَا بِآرَائِهِمْ أَوْ يُقِيمُوا إِمَاماً بِاخْتِيَارِهِمْ إِنَّ اَلْإِمَامَةَ خَصَّ اَللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِهَا إِبْرَاهِيمَ اَلْخَلِيلَ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ بَعْدَ اَلنُّبُوَّةِ وَ اَلْخُلَّةِ مَرْتَبَةً ثَالِثَةً وَ فَضِيلَةً شَرَّفَهُ بِهَا وَ أَشَادَ بِهَا ذِكْرَهُ فَقَالَ «إِنِّي جٰاعِلُكَ لِلنّٰاسِ إِمٰاماً »  فَقَالَ اَلْخَلِيلُ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ سُرُوراً بِهَا «وَ مِنْ ذُرِّيَّتِي»  قَالَ اَللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى: «لاٰ يَنٰالُ عَهْدِي اَلظّٰالِمِينَ»  فَأَبْطَلَتْ هَذِهِ اَلْآيَةُ إِمَامَةَ كُلِّ ظَالِمٍ إِلَى يَوْمِ اَلْقِيَامَةِ وَ صَارَتْ فِي اَلصَّفْوَةِ ثُمَّ أَكْرَمَهُ اَللَّهُ تَعَالَى بِأَنْ جَعَلَهَا فِي ذُرِّيَّتِهِ أَهْلِ اَلصَّفْوَةِ وَ اَلطَّهَارَةِ فَقَالَ «وَ وَهَبْنٰا لَهُ إِسْحٰاقَ وَ يَعْقُوبَ نٰافِلَةً وَ كُلاًّ جَعَلْنٰا صٰالِحِينَ. `وَ جَعَلْنٰاهُمْ أَئِمَّةً يَهْدُونَ بِأَمْرِنٰا وَ أَوْحَيْنٰا إِلَيْهِمْ فِعْلَ اَلْخَيْرٰاتِ وَ إِقٰامَ اَلصَّلاٰةِ وَ إِيتٰاءَ اَلزَّكٰاةِ وَ كٰانُوا لَنٰا عٰابِدِينَ »  فَلَمْ تَزَلْ فِي ذُرِّيَّتِهِ يَرِثُهَا بَعْضٌ عَنْ بَعْضٍ قَرْناً فَقَرْناً حَتَّى وَرَّثَهَا اَللَّهُ تَعَالَى اَلنَّبِيَّ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ فَقَالَ جَلَّ وَ تَعَالَى: «إِنَّ أَوْلَى اَلنّٰاسِ بِإِبْرٰاهِيمَ لَلَّذِينَ اِتَّبَعُوهُ وَ هٰذَا اَلنَّبِيُّ وَ اَلَّذِينَ آمَنُوا وَ اَللّٰهُ وَلِيُّ اَلْمُؤْمِنِينَ »  فَكَانَتْ لَهُ خَاصَّةً فَقَلَّدَهَا صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ عَلِيّاً عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ بِأَمْرِ اَللَّهِ تَعَالَى عَلَى رَسْمِ مَا فَرَضَ اَللَّهُ فَصَارَتْ فِي ذُرِّيَّتِهِ اَلْأَصْفِيَاءِ اَلَّذِينَ آتَاهُمُ اَللَّهُ اَلْعِلْمَ وَ اَلْإِيمَانَ بِقَوْلِهِ تَعَالَى: «وَ قٰالَ اَلَّذِينَ أُوتُوا اَلْعِلْمَ وَ اَلْإِيمٰانَ لَقَدْ لَبِثْتُمْ فِي كِتٰابِ اَللّٰهِ إِلىٰ يَوْمِ اَلْبَعْثِ »  فَهِيَ فِي وُلْدِ عَلِيٍّ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ خَاصَّةً إِلَى يَوْمِ اَلْقِيَامَةِ إِذْ لاَ نَبِيَّ بَعْدَ مُحَمَّدٍ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ فَمِنْ أَيْنَ يَخْتَارُ هَؤُلاَءِ اَلْجُهَّالُ إِنَّ اَلْإِمَامَةَ هِيَ مَنْزِلَةُ اَلْأَنْبِيَاءِ وَ إِرْثُ اَلْأَوْصِيَاءِ إِنَّ اَلْإِمَامَةَ خِلاَفَةُ اَللَّهِ وَ خِلاَفَةُ اَلرَّسُولِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ مَقَامُ أَمِيرِ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ وَ مِيرَاثُ اَلْحَسَنِ وَ اَلْحُسَيْنِ عَلَيْهِمَا اَلسَّلاَمُ إِنَّ اَلْإِمَامَةَ زِمَامُ اَلدِّينِ وَ نِظَامُ اَلْمُسْلِمِينَ وَ صَلاَحُ اَلدُّنْيَا وَ عِزُّ اَلْمُؤْمِنِينَ إِنَّ اَلْإِمَامَةَ أُسُّ اَلْإِسْلاَمِ اَلنَّامِي وَ فَرْعُهُ اَلسَّامِي بِالْإِمَامِ تَمَامُ اَلصَّلاَةِ وَ اَلزَّكَاةِ وَ اَلصِّيَامِ وَ اَلْحَجِّ وَ اَلْجِهَادِ وَ تَوْفِيرُ اَلْفَيْءِ وَ اَلصَّدَقَاتِ وَ إِمْضَاءُ اَلْحُدُودِ وَ اَلْأَحْكَامِ وَ مَنْعُ اَلثُّغُورِ وَ اَلْأَطْرَافِ اَلْإِمَامُ يُحِلُّ حَلاَلَ اَللَّهِ وَ يُحَرِّمُ حَرَامَ اَللَّهِ وَ يُقِيمُ حُدُودَ اَللَّهِ وَ يَذُبُّ عَنْ دِينِ اَللَّهِ وَ يَدْعُو إِلَى سَبِيلِ رَبِّهِ «بِالْحِكْمَةِ وَ اَلْمَوْعِظَةِ اَلْحَسَنَةِ»  وَ اَلْحُجَّةِ اَلْبَالِغَةِ اَلْإِمَامُ كَالشَّمْسِ اَلطَّالِعَةِ اَلْمُجَلِّلَةِ بِنُورِهَا لِلْعَالَمِ وَ هِيَ فِي اَلْأُفُقِ بِحَيْثُ لاَ تَنَالُهَا اَلْأَيْدِي وَ اَلْأَبْصَارُ اَلْإِمَامُ اَلْبَدْرُ اَلْمُنِيرُ وَ اَلسِّرَاجُ اَلزَّاهِرُ وَ اَلنُّورُ اَلسَّاطِعُ وَ اَلنَّجْمُ اَلْهَادِي فِي غَيَاهِبِ اَلدُّجَى وَ أَجْوَازِ اَلْبُلْدَانِ وَ اَلْقِفَارِ وَ لُجَجِ اَلْبِحَارِ اَلْإِمَامُ اَلْمَاءُ اَلْعَذْبُ عَلَى اَلظَّمَإِ وَ اَلدَّالُّ عَلَى اَلْهُدَى وَ اَلْمُنْجِي مِنَ اَلرَّدَى اَلْإِمَامُ اَلنَّارُ عَلَى اَلْيَفَاعِ اَلْحَارُّ لِمَنِ اِصْطَلَى بِهِ وَ اَلدَّلِيلُ فِي اَلْمَهَالِكِ مَنْ فَارَقَهُ فَهَالِكٌ اَلْإِمَامُ اَلسَّحَابُ اَلْمَاطِرُ وَ اَلْغَيْثُ اَلْهَاطِلُ وَ اَلشَّمْسُ اَلْمُضِيئَةُ وَ اَلسَّمَاءُ اَلظَّلِيلَةُ وَ اَلْأَرْضُ اَلْبَسِيطَةُ وَ اَلْعَيْنُ اَلْغَزِيرَةُ وَ اَلْغَدِيرُ وَ اَلرَّوْضَةُ اَلْإِمَامُ اَلْأَنِيسُ اَلرَّفِيقُ وَ اَلْوَالِدُ اَلشَّفِيقُ وَ اَلْأَخُ اَلشَّقِيقُ وَ اَلْأُمُّ اَلْبَرَّةُ بِالْوَلَدِ اَلصَّغِيرِ وَ مَفْزَعُ اَلْعِبَادِ فِي اَلدَّاهِيَةِ اَلنَّآدِ اَلْإِمَامُ أَمِينُ اَللَّهِ فِي خَلْقِهِ وَ حُجَّتُهُ عَلَى عِبَادِهِ وَ خَلِيفَتُهُ فِي بِلاَدِهِ وَ اَلدَّاعِي إِلَى اَللَّهِ وَ اَلذَّابُّ عَنْ حُرَمِ اَللَّهِ اَلْإِمَامُ اَلْمُطَهَّرُ مِنَ اَلذُّنُوبِ وَ اَلْمُبَرَّأُ عَنِ اَلْعُيُوبِ اَلْمَخْصُوصُ بِالْعِلْمِ اَلْمَوْسُومُ بِالْحِلْمِ نِظَامُ اَلدِّينِ وَ عِزُّ اَلْمُسْلِمِينَ وَ غَيْظُ اَلْمُنَافِقِينَ وَ بَوَارُ اَلْكَافِرِينَ اَلْإِمَامُ وَاحِدُ دَهْرِهِ لاَ يُدَانِيهِ أَحَدٌ وَ لاَ يُعَادِلُهُ عَالِمٌ وَ لاَ يُوجَدُ مِنْهُ بَدَلٌ وَ لاَ لَهُ مِثْلٌ وَ لاَ نَظِيرٌ مَخْصُوصٌ بِالْفَضْلِ كُلِّهِ مِنْ غَيْرِ طَلَبٍ مِنْهُ لَهُ وَ لاَ اِكْتِسَابٍ بَلِ اِخْتِصَاصٌ مِنَ اَلْمُفْضِلِ اَلْوَهَّابِ فَمَنْ ذَا اَلَّذِي يَبْلُغُ مَعْرِفَةَ اَلْإِمَامِ أَوْ يُمْكِنُهُ اِخْتِيَارُهُ هَيْهَاتَ هَيْهَاتَ ضَلَّتِ اَلْعُقُولُ وَ تَاهَتِ اَلْحُلُومُ وَ حَارَتِ اَلْأَلْبَابُ وَ خَسَأَتِ اَلْعُيُونُ وَ تَصَاغَرَتِ اَلْعُظَمَاءُ وَ تَحَيَّرَتِ اَلْحُكَمَاءُ وَ تَقَاصَرَتِ اَلْحُلَمَاءُ وَ حَصِرَتِ اَلْخُطَبَاءُ وَ جَهِلَتِ اَلْأَلِبَّاءُ وَ كَلَّتِ اَلشُّعَرَاءُ وَ عَجَزَتِ اَلْأُدَبَاءُ وَ عَيِيَتِ اَلْبُلَغَاءُ عَنْ وَصْفِ شَأْنٍ مِنْ شَأْنِهِ أَوْ فَضِيلَةٍ مِنْ فَضَائِلِهِ وَ أَقَرَّتْ بِالْعَجْزِ وَ اَلتَّقْصِيرِ وَ كَيْفَ يُوصَفُ بِكُلِّهِ أَوْ يُنْعَتُ بِكُنْهِهِ أَوْ يُفْهَمُ شَيْءٌ مِنْ أَمْرِهِ أَوْ يُوجَدُ مَنْ يَقُومُ مَقَامَهُ وَ يُغْنِي غِنَاهُ لاَ كَيْفَ وَ أَنَّى وَ هُوَ بِحَيْثُ اَلنَّجْمُ مِنْ يَدِ اَلْمُتَنَاوِلِينَ وَ وَصْفِ اَلْوَاصِفِينَ فَأَيْنَ اَلاِخْتِيَارُ مِنْ هَذَا وَ أَيْنَ اَلْعُقُولُ عَنْ هَذَا وَ أَيْنَ يُوجَدُ مِثْلُ هَذَا أَ تَظُنُّونَ أَنَّ ذَلِكَ يُوجَدُ فِي غَيْرِ آلِ اَلرَّسُولِ مُحَمَّدٍ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ كَذَبَتْهُمْ وَ اَللَّهِ أَنْفُسُهُمْ وَ مَنَّتْهُمُ اَلْأَبَاطِيلَ فَارْتَقَوْا مُرْتَقًى صَعْباً دَحْضاً تَزِلُّ عَنْهُ إِلَى اَلْحَضِيضِ أَقْدَامُهُمْ رَامُوا إِقَامَةَ اَلْإِمَامِ بِعُقُولٍ حَائِرَةٍ بَائِرَةٍ نَاقِصَةٍ وَ آرَاءٍ مُضِلَّةٍ فَلَمْ يَزْدَادُوا مِنْهُ إِلاَّ بُعْداً «قٰاتَلَهُمُ اَللّٰهُ أَنّٰى يُؤْفَكُونَ »  وَ لَقَدْ رَامُوا صَعْباً وَ قَالُوا إِفْكاً وَ «ضَلُّوا ضَلاٰلاً بَعِيداً»  وَ وَقَعُوا فِي اَلْحَيْرَةِ إِذْ تَرَكُوا اَلْإِمَامَ عَنْ بَصِيرَةٍ «وَ زَيَّنَ لَهُمُ اَلشَّيْطٰانُ أَعْمٰالَهُمْ فَصَدَّهُمْ عَنِ اَلسَّبِيلِ وَ كٰانُوا مُسْتَبْصِرِينَ»  رَغِبُوا عَنِ اِخْتِيَارِ اَللَّهِ وَ اِخْتِيَارِ رَسُولِ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ أَهْلِ بَيْتِهِ إِلَى اِخْتِيَارِهِمْ وَ اَلْقُرْآنُ يُنَادِيهِمْ «وَ رَبُّكَ يَخْلُقُ مٰا يَشٰاءُ وَ يَخْتٰارُ مٰا كٰانَ لَهُمُ اَلْخِيَرَةُ سُبْحٰانَ اَللّٰهِ وَ تَعٰالىٰ عَمّٰا يُشْرِكُونَ »  وَ قَالَ عَزَّ وَ جَلَّ «وَ مٰا كٰانَ لِمُؤْمِنٍ وَ لاٰ مُؤْمِنَةٍ إِذٰا قَضَى اَللّٰهُ وَ رَسُولُهُ أَمْراً أَنْ يَكُونَ لَهُمُ اَلْخِيَرَةُ مِنْ أَمْرِهِمْ »  اَلْآيَةَ وَ قَالَ: «مٰا لَكُمْ كَيْفَ تَحْكُمُونَ `أَمْ لَكُمْ كِتٰابٌ فِيهِ تَدْرُسُونَ `إِنَّ لَكُمْ فِيهِ لَمٰا تَخَيَّرُونَ `أَمْ لَكُمْ أَيْمٰانٌ عَلَيْنٰا بٰالِغَةٌ إِلىٰ يَوْمِ اَلْقِيٰامَةِ إِنَّ لَكُمْ لَمٰا تَحْكُمُونَ `سَلْهُمْ أَيُّهُمْ بِذٰلِكَ زَعِيمٌ `أَمْ لَهُمْ شُرَكٰاءُ فَلْيَأْتُوا بِشُرَكٰائِهِمْ إِنْ كٰانُوا صٰادِقِينَ »  وَ قَالَ عَزَّ وَ جَلَّ: «أَ فَلاٰ يَتَدَبَّرُونَ اَلْقُرْآنَ أَمْ عَلىٰ قُلُوبٍ أَقْفٰالُهٰا »  أَمْ «طَبَعَ اَللّٰهُ عَلىٰ قُلُوبِهِمْ»  «فَهُمْ لاٰ يَفْقَهُونَ »  أَمْ «قٰالُوا سَمِعْنٰا وَ هُمْ لاٰ يَسْمَعُونَ `إِنَّ شَرَّ اَلدَّوَابِّ عِنْدَ اَللّٰهِ اَلصُّمُّ اَلْبُكْمُ اَلَّذِينَ لاٰ يَعْقِلُونَ `وَ لَوْ عَلِمَ اَللّٰهُ فِيهِمْ خَيْراً لَأَسْمَعَهُمْ وَ لَوْ أَسْمَعَهُمْ لَتَوَلَّوْا وَ هُمْ مُعْرِضُونَ »  أَمْ «قٰالُوا سَمِعْنٰا وَ عَصَيْنٰا »  بَلْ هُوَ «فَضْلُ اَللّٰهِ يُؤْتِيهِ مَنْ يَشٰاءُ وَ اَللّٰهُ ذُو اَلْفَضْلِ اَلْعَظِيمِ»  فَكَيْفَ لَهُمْ بِاخْتِيَارِ اَلْإِمَامِ وَ اَلْإِمَامُ عَالِمٌ لاَ يَجْهَلُ وَ رَاعٍ لاَ يَنْكُلُ مَعْدِنُ اَلْقُدْسِ وَ اَلطَّهَارَةِ وَ اَلنُّسُكِ وَ اَلزَّهَادَةِ وَ اَلْعِلْمِ وَ اَلْعِبَادَةِ مَخْصُوصٌ بِدَعْوَةِ اَلرَّسُولِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ نَسْلِ اَلْمُطَهَّرَةِ اَلْبَتُولِ لاَ مَغْمَزَ فِيهِ فِي نَسَبٍ وَ لاَ يُدَانِيهِ ذُو حَسَبٍ فِي اَلْبَيْتِ مِنْ قُرَيْشٍ وَ اَلذِّرْوَةِ مِنْ هَاشِمٍ وَ اَلْعِتْرَةِ مِنَ اَلرَّسُولِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ اَلرِّضَا مِنَ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ شَرَفُ اَلْأَشْرَافِ وَ اَلْفَرْعُ مِنْ عَبْدِ مَنَافٍ نَامِي اَلْعِلْمِ كَامِلُ اَلْحِلْمِ مُضْطَلِعٌ بِالْإِمَامَةِ عَالِمٌ بِالسِّيَاسَةِ مَفْرُوضُ اَلطَّاعَةِ قَائِمٌ بِأَمْرِ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ نَاصِحٌ لِعِبَادِ اَللَّهِ حَافِظٌ لِدِينِ اَللَّهِ إِنَّ اَلْأَنْبِيَاءَ وَ اَلْأَئِمَّةَ صَلَوَاتُ اللَهِ عَلَيْهِمْ يُوَفِّقُهُمُ اَللَّهُ وَ يُؤْتِيهِمْ مِنْ مَخْزُونِ عِلْمِهِ وَ حِكَمِهِ مَا لاَ يُؤْتِيهِ غَيْرَهُمْ فَيَكُونُ عِلْمُهُمْ فَوْقَ عِلْمِ أَهْلِ اَلزَّمَانِ فِي قَوْلِهِ تَعَالَى «أَ فَمَنْ يَهْدِي إِلَى اَلْحَقِّ أَحَقُّ أَنْ يُتَّبَعَ أَمَّنْ لاٰ يَهِدِّي إِلاّٰ أَنْ يُهْدىٰ فَمٰا لَكُمْ كَيْفَ تَحْكُمُونَ »  وَ قَوْلِهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى: «وَ مَنْ يُؤْتَ اَلْحِكْمَةَ فَقَدْ أُوتِيَ خَيْراً كَثِيراً »  وَ قَوْلِهِ فِي طَالُوتَ «إِنَّ اَللّٰهَ اِصْطَفٰاهُ عَلَيْكُمْ وَ زٰادَهُ بَسْطَةً فِي اَلْعِلْمِ وَ اَلْجِسْمِ وَ اَللّٰهُ يُؤْتِي مُلْكَهُ مَنْ يَشٰاءُ وَ اَللّٰهُ وٰاسِعٌ عَلِيمٌ »  وَ قَالَ لِنَبِيِّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ أَنْزَلَ «عَلَيْكَ اَلْكِتٰابَ وَ اَلْحِكْمَةَ وَ عَلَّمَكَ مٰا لَمْ تَكُنْ تَعْلَمُ وَ كٰانَ فَضْلُ اَللّٰهِ عَلَيْكَ عَظِيماً »  وَ قَالَ فِي اَلْأَئِمَّةِ مِنْ أَهْلِ بَيْتِ نَبِيِّهِ وَ عِتْرَتِهِ وَ ذُرِّيَّتِهِ صَلَوَاتُ اَللَّهِ عَلَيْهِمْ «أَمْ يَحْسُدُونَ اَلنّٰاسَ عَلىٰ مٰا آتٰاهُمُ اَللّٰهُ مِنْ فَضْلِهِ فَقَدْ آتَيْنٰا آلَ إِبْرٰاهِيمَ اَلْكِتٰابَ وَ اَلْحِكْمَةَ وَ آتَيْنٰاهُمْ مُلْكاً عَظِيماً `فَمِنْهُمْ مَنْ آمَنَ بِهِ وَ مِنْهُمْ مَنْ صَدَّ عَنْهُ وَ كَفىٰ بِجَهَنَّمَ سَعِيراً »  وَ إِنَّ اَلْعَبْدَ إِذَا اِخْتَارَهُ اَللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لِأُمُورِ عِبَادِهِ شَرَحَ صَدْرَهُ لِذَلِكَ وَ أَوْدَعَ قَلْبَهُ يَنَابِيعَ اَلْحِكْمَةِ وَ أَلْهَمَهُ اَلْعِلْمَ إِلْهَاماً فَلَمْ يَعْيَ بَعْدَهُ بِجَوَابٍ وَ لاَ يُحَيَّرُ فِيهِ عَنِ اَلصَّوَابِ فَهُوَ مَعْصُومٌ مُؤَيَّدٌ مُوَفَّقٌ مُسَدَّدٌ قَدْ أَمِنَ مِنَ اَلْخَطَايَا وَ اَلزَّلَلِ وَ اَلْعِثَارِ يَخُصُّهُ اَللَّهُ بِذَلِكَ لِيَكُونَ حُجَّتَهُ عَلَى عِبَادِهِ وَ شَاهِدَهُ عَلَى خَلْقِهِ وَ «ذٰلِكَ فَضْلُ اَللّٰهِ يُؤْتِيهِ مَنْ يَشٰاءُ وَ اَللّٰهُ ذُو اَلْفَضْلِ اَلْعَظِيمِ»  فَهَلْ يَقْدِرُونَ عَلَى مِثْلِ هَذَا فَيَخْتَارُونَهُ أَوْ يَكُونُ مُخْتَارُهُمْ بِهَذِهِ اَلصِّفَةِ فَيُقَدِّمُونَهُ تَعَدَّوْا وَ بَيْتِ اَللَّهِ اَلْحَقَّ وَ نَبَذُوا « كِتٰابَ اَللّٰهِ وَرٰاءَ ظُهُورِهِمْ كَأَنَّهُمْ لاٰ يَعْلَمُونَ»  وَ فِي كِتَابِ اَللَّهِ اَلْهُدَى وَ اَلشِّفَاءُ فَنَبَذُوهُ وَ اِتَّبَعُوا أَهْوَاءَهُمْ فَذَمَّهُمُ اَللَّهُ وَ مَقَّتَهُمْ وَ أَتْعَسَهُمْ فَقَالَ جَلَّ وَ تَعَالَى : «وَ مَنْ أَضَلُّ مِمَّنِ اِتَّبَعَ هَوٰاهُ بِغَيْرِ هُدىً مِنَ اَللّٰهِ إِنَّ اَللّٰهَ لاٰ يَهْدِي اَلْقَوْمَ اَلظّٰالِمِينَ »  وَ قَالَ «فَتَعْساً لَهُمْ وَ أَضَلَّ أَعْمٰالَهُمْ »  وَ قَالَ «كَبُرَ مَقْتاً عِنْدَ اَللّٰهِ وَ عِنْدَ اَلَّذِينَ آمَنُوا كَذٰلِكَ يَطْبَعُ اَللّٰهُ عَلىٰ كُلِّ قَلْبِ مُتَكَبِّرٍ جَبّٰارٍ »  وَ صَلَّى اَللَّهُ عَلَى اَلنَّبِيِّ مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ سَلَّمَ تَسْلِيماً كَثِيراً .)

[5] اللهوف علی قتلی الطفوف، صفحه ۱۰۲

[6] الکافي، جلد ۱، صفحه ۳۰۸ (أَحْمَدُ بْنُ مِهْرَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ جَعْفَرٍ اَلْجَعْفَرِيِّ قَالَ حَدَّثَنِي إِسْحَاقُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ: كُنْتُ عِنْدَ أَبِي يَوْماً فَسَأَلَهُ عَلِيُّ بْنُ عُمَرَ بْنِ عَلِيٍّ فَقَالَ جُعِلْتُ فِدَاكَ إِلَى مَنْ نَفْزَعُ وَ يَفْزَعُ اَلنَّاسُ بَعْدَكَ فَقَالَ إِلَى صَاحِبِ اَلثَّوْبَيْنِ اَلْأَصْفَرَيْنِ وَ اَلْغَدِيرَتَيْنِ يَعْنِي اَلذُّؤَابَتَيْنِ وَ هُوَ اَلطَّالِعُ عَلَيْكَ مِنْ هَذَا اَلْبَابِ يَفْتَحُ اَلْبَابَيْنِ بِيَدِهِ جَمِيعاً فَمَا لَبِثْنَا أَنْ طَلَعَتْ عَلَيْنَا كَفَّانِ آخِذَةً بِالْبَابَيْنِ فَفَتَحَهُمَا ثُمَّ دَخَلَ عَلَيْنَا أَبُو إِبْرَاهِيمَ .)

[7] مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، جلد ۱۰، صفحه ۳۹۲ (اَلْبِحَارُ ، وَجَدْتُ فِي بَعْضِ تَأْلِيفَاتِ أَصْحَابِنَا أَنَّهُ رَوَى بِإِسْنَادِهِ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ ذُبْيَانَ قَالَ: دَخَلْتُ عَلَى اَلْإِمَامِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى اَلرِّضَا عَلَيْهِ السَّلاَمُ فِي بَعْضِ اَلْأَيَّامِ قَبْلَ أَنْ يَدْخُلَ عَلَيْهِ أَحَدٌ مِنَ اَلنَّاسِ فَقَالَ لِي مَرْحَباً بِكَ يَا اِبْنَ ذُبْيَانَ اَلسَّاعَةَ أَرَادَ رَسُولُنَا أَنْ يَأْتِيَكَ لَتَحْضُرَ عِنْدَنَا فَقُلْتُ لِمَا ذَا يَا اِبْنَ رَسُولِ اَللَّهِ فَقَالَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ لِمَنَامٍ رَأَيْتُهُ اَلْبَارِحَةَ وَ قَدْ أَزْعَجَنِي وَ أَرَّقَنِي فَقُلْتُ خَيْراً يَكُونُ إِنْ شَاءَ اَللَّهُ تَعَالَى فَقَالَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ يَا اِبْنَ ذُبْيَانَ رَأَيْتُ كَأَنِّي قَدْ نُصِبَ لِي سُلَّمٌ فِيهِ مِائَةُ مِرْقَاةٍ فَصَعِدْتُ إِلَى أَعْلاَهُ فَقُلْتُ يَا مَوْلاَيَ أُهَنِّئُكَ بِطُولِ اَلْعُمُرِ وَ رُبَّمَا تَعِيشُ مِائَةَ سَنَةٍ لِكُلِّ سَنَةٍ مِرْقَاةٌ فَقَالَ لِي عَلَيْهِ السَّلاَمُ مَا شَاءَ اَللَّهُ كَانَ ثُمَّ قَالَ يَا اِبْنَ ذُبْيَانَ فَلَمَّا صَعِدْتُ إِلَى أَعْلَى اَلسُّلَّمِ رَأَيْتُ كَأَنِّي دَخَلْتُ فِي قُبَّةٍ خَضْرَاءَ يُرَى ظَاهِرُهَا مِنْ بَاطِنِهَا وَ رَأَيْتُ جَدِّي رَسُولَ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ جَالِساً فِيهَا وَ إِلَى يَمِينِهِ وَ شِمَالِهِ غُلاَمَانِ حَسَنَانِ يُشْرِقُ اَلنُّورُ مِنْ وُجُوهِهِمَا وَ رَأَيْتُ اِمْرَأَةً بَهِيَّةَ اَلْخِلْقَةِ وَ رَأَيْتُ بَيْنَ يَدَيْهِ شَخْصاً بَهِيَّ اَلْخِلْقَةِ جَالِساً عِنْدَهُ وَ رَأَيْتُ رَجُلاً وَاقِفاً بَيْنَ يَدَيْهِ وَ هُوَ يَقْرَأُ هَذِهِ اَلْقَصِيدَةَ لِأُمِّ عَمْرٍو بِاللَّوَى مَرْبَعٌ فَلَمَّا رَآنِي اَلنَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ قَالَ لِي مَرْحَباً بِكَ يَا وَلَدِي يَا عَلِيَّ بْنَ مُوسَى اَلرِّضَا سَلِّمْ عَلَى أَبِيكَ عَلِيٍّ عَلَيْهِ السَّلاَمُ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ لِي سَلِّمْ عَلَى أُمِّكَ فَاطِمَةَ اَلزَّهْرَاءِ عَلَيْهَا السَّلاَمُ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهَا فَقَالَ لِي وَ سَلِّمْ عَلَى أَبَوَيْكَ اَلْحَسَنِ وَ اَلْحُسَيْنِ عَلَيْهِمَا السَّلاَمُ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِمَا ثُمَّ قَالَ لِي وَ سَلِّمْ عَلَى شَاعِرِنَا وَ مَادِحِنَا فِي دَارِ اَلدُّنْيَا اَلسَّيِّدِ إِسْمَاعِيلَ اَلْحِمْيَرِيِّ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ وَ جَلَسْتُ فَالْتَفَتَ اَلنَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ إِلَى اَلسَّيِّدِ إِسْمَاعِيلَ وَ قَالَ لَهُ عُدْ إِلَى مَا كُنَّا فِيهِ مِنْ إِنْشَادِ اَلْقَصِيدَةِ فَأَنْشَدَ يَقُولُ لِأُمِّ عَمْرٍو بِاللَّوَى مَرْبَعٌ – طَامِسَةٌ أَعْلاَمُهُ بَلْقَعٌ فَبَكَى اَلنَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ فَلَمَّا بَلَغَ إِلَى قَوْلِهِ وَ وَجْهُهُ كَالشَّمْسِ إِذْ تَطْلُعُ بَكَى اَلنَّبِيُّ وَ فَاطِمَةُ صَلَوَاتُ اَللَّهِ عَلَيْهَا وَ مَنْ مَعَهُ وَ لَمَّا بَلَغَ إِلَى قَوْلِهِ قَالُوا لَهُ لَوْ شِئْتَ أَعْلَمْتَنَا إِلَى مَنِ اَلْغَايَةُ وَ اَلْمَفْزَعُ رَفَعَ اَلنَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ يَدَيْهِ وَ قَالَ إِلَهِي أَنْتَ اَلشَّاهِدُ عَلَيَّ وَ عَلَيْهِمْ إِنِّي أَعْلَمْتُهُمْ أَنَّ اَلْغَايَةَ وَ اَلْمَفْزَعَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ عَلَيْهِ السَّلاَمُ وَ أَشَارَ بِيَدِهِ إِلَيْهِ وَ هُوَ جَالِسٌ بَيْنَ يَدَيْهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ قَالَ عَلِيُّ بْنُ مُوسَى اَلرِّضَا عَلَيْهِ السَّلاَمُ فَلَمَّا فَرَغَ اَلسَّيِّدُ إِسْمَاعِيلُ اَلْحِمْيَرِيُّ مِنْ إِنْشَادِ اَلْقَصِيدَةِ اِلْتَفَتَ اَلنَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ إِلَيَّ وَ قَالَ يَا عَلِيَّ بْنَ مُوسَى اِحْفَظْ هَذِهِ اَلْقَصِيدَةَ وَ مُرْ شِيعَتَنَا بِحِفْظِهَا وَ أَعْلِمْهُمْ أَنَّ مَنْ حَفِظَهَا وَ أَدْمَنَ قِرَاءَتَهَا ضَمِنْتُ لَهُ اَلْجَنَّةَ عَلَى اَللَّهِ تَعَالَى قَالَ اَلرِّضَا عَلَيْهِ السَّلاَمُ وَ لَمْ يَزَلْ يُكَرِّرُهَا عَلَيَّ حَتَّى حَفِظْتُهَا مِنْهُ اَلْخَبَرَ .)

[8] اليقين باختصاص مولانا علی علیه السلام بإمرة المؤمنین، جلد ۱، صفحه ۵۶۰ (فَقَالَ مَا هَذَا لَفْظُهُ: عَنْ أَبِي حَمْزَةَ اَلثُّمَالِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا جَعْفَرٍ عَلَيْهِ السَّلاَمُ يَقُولُ: دَعَا رَسُولُ اَللَّهِ بِطَهُورٍ فَلَمَّا فَرَغَ أَخَذَ بِيَدِ عَلِيٍّ فَأَلْزَمَهَا يَدَهُ ثُمَّ قَالَ يَا عَلِيُّ أَنْتَ أَصْلُ اَلدِّينِ وَ مَنَارُ اَلْإِيمَانِ وَ غَايَةُ اَلْهُدَى وَ أَمِيرُ اَلْغُرِّ اَلْمُحَجَّلِينَ أَشْهَدُ لَكَ بِذَلِكَ .)

[9] سوره مبارکه رعد، آیه 7 (وَيَقُولُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْلَا أُنْزِلَ عَلَيْهِ آيَةٌ مِنْ رَبِّهِ ۗ إِنَّمَا أَنْتَ مُنْذِرٌ ۖ وَلِكُلِّ قَوْمٍ هَادٍ)

[10] الفضائل (لإبن شاذان)، جلد ۱، صفحه ۱۲۵ (وَ قَالَ اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ السَّلاَمُ : وَلاَيَتِي لِعَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْ وِلاَدَتِي مِنْهُ لِأَنَّ وَلاَيَتِي لَهُ فَرْضٌ وَ وِلاَدَتِي مِنْهُ فَضْلٌ.)

[11] كمال الدين، صفحه 277 (عنه صلى اللّه عليه و آله: أيُّهَا النّاسُ، قَد بَيَّنتُ لَكُم مَفزَعَكُم بَعدي وإمامَكُم ودَليلَكُم وهادِيَكُم، وهُوَ أخي عَلِيُّ بنُ أبي طالِبٍ، وهُوَ فيكُم بِمَنزِلَتي فيكُم، فَقَلِّدوهُ دينَكُم وأطيعوهُ في جَميعِ امورِكُم، فَإِنَّ عِندَهُ جَميعَ ماعَلَّمَنِيَ اللّهُ تَبارَكَ وتَعالى وحِكمَتَهُ، فَسَلوهُ وتَعَلَّموا مِنهُ ومِن أوصِيائِهِ بَعدَهُ، ولا تُعَلِّموهُم ولا تَتَقَدَّموهُم ولا تَخَلَّفوا عَنهُم، فَإِنَّهُم مَعَ الحَقِّ وَالحَقَّ مَعَهُم، لا يُزايِلونَهُ ولا يُزايِلُهُم)

[12] سير اعلام النبلاء – ط الحديث ، جلد 3 ، صفحه 486 (الحُسَيْنُ بنُ الحَسَنِ: حَدَّثَنَا إِسْرَائِيْلُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ مَالِكِ بنِ مَالِكٍ، عَنْ صَفِيَّةَ بِنْتِ حُيَيٍّ قَالَتْ: قُلْتُ: يَا رَسُوْلَ اللهِ لَيْسَ مِنْ نِسَائِكَ أَحَدٌ إلَّا وَلَهَا عَشِيْرَةٌ فَإِنْ حَدَثَ بِكَ حَدَثٌ فَإِلَى مَنْ أَلْجَأُ? قَالَ: “إِلَى عَلِيٍّ”)

[13] الکافي، جلد ۸، صفحه ۲۲۹ (وَ بِهَذَا اَلْإِسْنَادِ عَنْ أَبَانِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ إِسْمَاعِيلَ اَلْبَصْرِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ يَقُولُ: تَقْعُدُونَ فِي اَلْمَكَانِ فَتُحَدِّثُونَ وَ تَقُولُونَ مَا شِئْتُمْ وَ تَتَبَرَّءُونَ مِمَّنْ شِئْتُمْ وَ تَوَلَّوْنَ مَنْ شِئْتُمْ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ وَ هَلِ اَلْعَيْشُ إِلاَّ هَكَذَا .)

[14] الکافي، جلد ۲، صفحه ۱۸۷ (عَنْهُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ اِبْنِ فَضَّالٍ عَنِ اِبْنِ مُسْكَانَ عَنْ مُيَسِّرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ: قَالَ لِي أَ تَخْلُونَ وَ تَتَحَدَّثُونَ وَ تَقُولُونَ مَا شِئْتُمْ فَقُلْتُ إِي وَ اَللَّهِ إِنَّا لَنَخْلُو وَ نَتَحَدَّثُ وَ نَقُولُ مَا شِئْنَا فَقَالَ أَمَا وَ اَللَّهِ لَوَدِدْتُ أَنِّي مَعَكُمْ فِي بَعْضِ تِلْكَ اَلْمَوَاطِنِ أَمَا وَ اَللَّهِ إِنِّي لَأُحِبُّ رِيحَكُمْ وَ أَرْوَاحَكُمْ وَ إِنَّكُمْ عَلَى دِينِ اَللَّهِ وَ دِينِ مَلاَئِكَتِهِ فَأَعِينُوا بِوَرَعٍ وَ اِجْتِهَادٍ .)

[15] قرب الإسناد، جلد ۱، صفحه ۳۶ (وَ عَنْهُ ، عَنْ بَكْرِ بْنِ مُحَمَّدٍ ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ: قَالَ لِفُضَيْلٍ : «تَجْلِسُونَ وَ تُحَدِّثُونَ؟» قَالَ: نَعَمْ، جُعِلْتُ فِدَاكَ. قَالَ: «إِنَّ تِلْكَ اَلْمَجَالِسَ أُحِبُّهَا، فَأَحْيُوا أَمْرَنَا يَا فُضَيْلُ ، فَرَحِمَ اَللَّهُ مَنْ أَحْيَا أَمْرَنَا. يَا فُضَيْلُ ، مَنْ ذَكَرَنَا – أَوْ ذُكِرْنَا عِنْدَهُ – فَخَرَجَ مِنْ عَيْنِهِ مِثْلُ جَنَاحِ اَلذُّبَابِ، غَفَرَ اَللَّهُ لَهُ ذُنُوبَهُ وَ لَوْ كَانَتْ أَكْثَرَ مِنْ زَبَدِ اَلْبَحْرِ» .)

[16] سفینة البحار و مدینة الحکم و الآثار (القمي، الشيخ عباس)، جلد 1 ، صفحه 306 (قُلْتُ لِأَبِي الْحَسَنِ الرِّضَا عَلَيْهِ السَّلَامُ: جُعِلْتُ فِدَاكَ، اكْتُبْ لِي إِلَى إِسْمَاعِيلَ بْنِ دَاوُدَ الْكَاتِبِ لَعَلِّي أُصِيبُ مِنْهُ. فَقَالَ: أَنَا أَظُنُّ بِكَ أَنْ تَطْلُبَ مِثْلَ هَذَا وَشِبْهَهُ، وَلَكِنْ عَوِّلْ عَلَى مَالِي)

[17] الطرائف في معرفة مذاهب الطوائف، جلد ۱، صفحه ۲۵۲ (وَ مِنْ ذَلِكَ مَا رَوَاهُ عَلِيُّ بْنُ أَسْبَاطٍ رَفَعَهُ إِلَى اَلرِّضَا عَلَيْهِ السَّلاَمُ : أَنَّ رَجُلاً مِنْ أَوْلاَدِ اَلْبَرَامِكَةِ عَرَضَ لِعَلِيِّ بْنِ مُوسَى اَلرِّضَا عَلَيْهِ السَّلاَمُ فَقَالَ لَهُ مَا تَقُولُ فِي أَبِي بَكْرٍ قَالَ لَهُ سُبْحَانَ اَللَّهِ وَ اَلْحَمْدُ لِلَّهِ وَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اَللَّهُ وَ اَللَّهُ أَكْبَرُ فَأَلَحَّ اَلسَّائِلُ عَلَيْهِ فِي كَشْفِ اَلْجَوَابِ فَقَالَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ كَانَتْ لَنَا أُمٌّ صَالِحَةٌ مَاتَتْ وَ هِيَ عَلَيْهِمَا سَاخِطَةٌ وَ لَمْ يَأْتِنَا بَعْدَ مَوْتِهَا خَبَرٌ أَنَّهَا رَضِيَتْ عَنْهُمَا .)

[18] تأويل الآيات الظاهرة في فضائل العترة الطاهرة، جلد ۱، صفحه ۴۷۲

[19] الأمالي (للمفید)، جلد ۱ ، صفحه ۱۳۰ (قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو جَعْفَرٍ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ هَاشِمٍ عَنْ أَبِيهِ عَنِ اِبْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ أَبَانِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَلَيْهِ السَّلاَمُ قَالَ: إِذَا كَانَ يَوْمُ اَلْقِيَامَةِ جَمَعَ اَللَّهُ اَلْأَوَّلِينَ وَ اَلْآخِرِينَ فِي صَعِيدٍ وَاحِدٍ ثُمَّ أَمَرَ مُنَادِياً فَنَادَى غُضُّوا أَبْصَارَكُمْ وَ نَكِّسُوا رُءُوسَكُمْ – حَتَّى تَجُوزَ فَاطِمَةُ اِبْنَةُ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ اَلصِّرَاطَ قَالَ فَتَغُضُّ اَلْخَلاَئِقُ أَبْصَارَهُمْ فَتَأْتِي فَاطِمَةُ عَلَيْهَا السَّلاَمُ عَلَى نَجِيبٍ مِنْ نُجُبِ اَلْجَنَّةِ يُشَيِّعُهَا سَبْعُونَ أَلْفَ مَلَكٍ فَتَقِفُ مَوْقِفاً شَرِيفاً مِنْ مَوَاقِفِ اَلْقِيَامَةِ ثُمَّ تَنْزِلُ عَنْ نَجِيبِهَا فَتَأْخُذُ قَمِيصَ اَلْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ عَلَيْهِ السَّلاَمُ بِيَدِهَا مُضَمَّخاً بِدَمِهِ وَ تَقُولُ يَا رَبِّ هَذَا قَمِيصُ وَلَدِي وَ قَدْ عَلِمْتَ مَا صُنِعَ بِهِ – فَيَأْتِيهَا اَلنِّدَاءُ مِنْ قِبَلِ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ يَا فَاطِمَةُ لَكِ عِنْدِي اَلرِّضَا فَتَقُولُ يَا رَبِّ اِنْتَصِرْ لِي مِنْ قَاتِلِهِ فَيَأْمُرُ اَللَّهُ تَعَالَى عُنُقاً مِنَ اَلنَّارِ فَتَخْرُجُ مِنْ جَهَنَّمَ فَتَلْتَقِطُ قَتَلَةَ اَلْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ عَلَيْهِ السَّلاَمُ كَمَا يَلْتَقِطُ اَلطَّيْرُ اَلْحَبَّ ثُمَّ يَعُودُ اَلْعُنُقُ بِهِمْ إِلَى اَلنَّارِ فَيُعَذَّبُونَ فِيهَا بِأَنْوَاعِ اَلْعَذَابِ ثُمَّ تَرْكَبُ فَاطِمَةُ عَلَيْهَا السَّلاَمُ نَجِيبَهَا حَتَّى تَدْخُلَ اَلْجَنَّةَ وَ مَعَهَا اَلْمَلاَئِكَةُ اَلْمُشَيِّعُونَ لَهَا وَ ذُرِّيَّتُهَا بَيْنَ يَدَيْهَا – وَ أَوْلِيَاؤُهُمْ مِنَ اَلنَّاسِ عَنْ يَمِينِهَا وَ شِمَالِهَا.)

[20] تفسير فرات الکوفي، جلد ۱ ، صفحه ۴۴۴ (قَالَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي اَلْعَطُوسِ مُعَنْعَناً عَنِ اِبْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اَللَّهُ عَنْهُ قَالَ سَمِعْتُ [أَمِيرَ اَلْمُؤْمِنِينَ] عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ عَلَيْهِ السَّلاَمُ يَقُولُ: دَخَلَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ ذَاتَ يَوْمٍ عَلَى فَاطِمَةَ عَلَيْهَا السَّلاَمُ وَ هِيَ حَزِينَةٌ فَقَالَ لَهَا مَا حَزَنَكِ يَا بُنَيَّةِ قَالَتْ يَا أَبَتِ ذَكَرْتَ اَلْمَحْشَرَ وَ وُقُوفَ اَلنَّاسِ عُرَاةً يَوْمَ اَلْقِيَامَةِ قَالَ يَا بُنَيَّةِ إِنَّهُ لَيَوْمٌ عَظِيمٌ وَ لَكِنْ قَدْ أَخْبَرَنِي جَبْرَئِيلُ [عَلَيْهِ السَّلاَمُ] عَنِ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ [أَنَّهُ] قَالَ أَوَّلُ مَنْ تَنْشَقُّ [يَنْشَقُّ] عَنْهُ اَلْأَرْضُ يَوْمَ اَلْقِيَامَةِ أَنَا ثُمَّ [و] أَبِي إِبْرَاهِيمُ ثُمَّ بَعْلُكِ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ [عَلَيْهِ السَّلاَمُ] ثُمَّ يَبْعَثُ اَللَّهُ إِلَيْكِ جَبْرَئِيلَ فِي سَبْعِينَ أَلْفَ مَلَكٍ فَيَضْرِبُ عَلَى قَبْرِكِ سَبْعَ قِبَابٍ مِنْ نُورٍ ثُمَّ يَأْتِيكِ إِسْرَافِيلُ بِثَلاَثِ حُلَلٍ مِنْ نُورٍ فَيَقِفُ عِنْدَ رَأْسَكِ فَيُنَادِيكِ يَا فَاطِمَةُ اِبْنَةَ مُحَمَّدٍ قُومِي إِلَى مَحْشَرِكِ [فَتَقُومِينَ] آمِنَةً رَوْعَتَكِ مَسْتُورَةً عَوْرَتُكِ فَيُنَاوِلُكِ إِسْرَافِيلُ اَلْحُلَلَ فَتَلْبَسِينَهَا وَ يَأْتِيكِ رُوفَائِيلُ بِنَجِيبَةٍ مِنْ نُورٍ زِمَامُهَا مِنْ لُؤْلُؤٍ رَطْبٍ عَلَيْهَا مَحَفَّةٌ مِنْ ذَهَبٍ فَتَرْكَبِينَهَا وَ يَقُودُ رُوفَائيلُ بِزِمَامِهَا وَ بَيْنَ يَدَيْكِ سَبْعُونَ أَلْفَ مَلَكٍ بِأَيْدِيهِمْ أَلْوِيَةُ اَلتَّسْبِيحِ وَ إِذَا جَدَّ بِكِ اَلسَّيْرُ اِسْتَقْبَلَتْكِ [اِسْتَقْبَلَكِ] سَبْعُونَ أَلْفَ حَوْرَاءَ يَسْتَبْشِرُونَ بِالنَّظَرِ إِلَيْكِ بِيَدِ كُلِّ وَاحِدَةٍ مِنْهُنَّ مِجْمَرَةٌ مِنْ نُورٍ يَسْطَعُ [تَسْطَعُ] مِنْهَا رِيحُ اَلْعُودِ مِنْ غَيْرِ نَارٍ وَ عَلَيْهِنَّ أَكَالِيلُ اَلْجَوْهَرِ مُرَصَّعٌ بِالزَّبَرْجَدِ اَلْأَخْضَرِ فَيَسِرْنَ عَنْ يَمِينِكِ فَإِذَا مِثْلُ اَلَّذِي سِرْتِ مِنْ قَبْرِكِ إِلَى أَنْ لَقِيَتْكِ اِسْتَقْبَلَتْكِ مَرْيَمُ بِنْتُ عِمْرَانَ فِي مِثْلِ مَنْ مَعَكِ مِنَ اَلْحُورِ فَتُسَلِّمُ عَلَيْكِ وَ تَسِيرُ هِيَ وَ مَنْ مَعَهَا عَنْ يَسَارِكِ ثُمَّ اِسْتَقْبَلَتْكِ أُمُّكِ خَدِيجَةُ بِنْتُ خُوَيْلِدٍ أَوَّلُ اَلْمُؤْمِنَاتِ بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ [بِرَسُولِهِ] وَ مَعَهَا سَبْعُونَ أَلْفَ مَلَكٍ بِأَيْدِيهِمْ أَلْوِيَةُ اَلتَّكْبِيرِ فَإِذَا قَرُبْتِ مِنَ اَلْجَمْعِ اِسْتَقْبَلَتْكِ حَوَّاءُ فِي سَبْعِينَ أَلْفَ حَوْرَاءَ وَ مَعَهَا آسِيَةُ بِنْتُ مُزَاحِمٍ فَتَسِيرُ هِيَ وَ مَنْ مَعَهَا مَعَكِ فَإِذَا تَوَسَّطْتِ اَلْجَمْعَ وَ ذَلِكَ أَنَّ اَللَّهَ يَجْمَعُ اَلْخَلاَئِقَ فِي صَعِيدٍ وَاحِدٍ فَيَسْتَوِي بِهِمُ اَلْأَقْدَامُ ثُمَّ يُنَادِي مُنَادٍ مِنْ تَحْتِ اَلْعَرْشِ يُسْمِعُ اَلْخَلاَئِقَ غُضُّوا أَبْصَارَكُمْ حَتَّى تَجُوزَ فَاطِمَةُ اَلصِّدِّيقَةُ اِبْنَةُ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ مَنْ مَعَهَا فَلاَ يَنْظُرُ إِلَيْكِ يَوْمَئِذٍ إِلاَّ إِبْرَاهِيمُ خَلِيلُ اَلرَّحْمَنِ [صَلَوَاتُ اَللَّهِ عَلَيْهِ] وَ عَلِيُ بْنُ أَبِي طَالِبٍ عَلَيْهِ السَّلاَمُ وَ يَطْلُبُ آدَمُ حَوَّاءَ فَيَرَاهَا مَعَ أُمِّكِ خَدِيجَةَ أَمَامَكِ ثُمَّ يُنْصَبُ لَكِ مِنْبَرٌ مِنْ نُورٍ [اَلنُّورِ] فِيهِ سَبْعُ مَرَاقٍ [مِرْقَاةِ] بَيْنَ اَلْمِرْقَاةِ إِلَى اَلْمِرْقَاةِ صُفُوفُ اَلْمَلاَئِكَةِ بِأَيْدِيهِمْ أَلْوِيَةُ اَلنُّورِ وَ تَصْطَفُّ اَلْحُورُ اَلْعِينُ عَنْ يَمِينِ اَلْمِنْبَرِ وَ عَنْ يَسَارِهِ وَ أَقْرَبُ اَلنِّسَاءِ مِنْكِ [مَعَكِ] عَنْ يَسَارِكِ حَوَّاءُ وَ آسِيَةُ بِنْتُ مُزَاحِمٍ فَإِذَا صِرْتِ فِي أَعْلَى اَلْمِنْبَرِ أَتَاكِ جَبْرَئِيلُ عَلَيْهِ السَّلاَمُ فَيَقُولُ [فَقَالَ] لَكِ يَا فَاطِمَةُ سَلِي حَاجَتَكِ فَتَقُولِينَ يَا رَبِّ أَرِنِي اَلْحَسَنَ وَ اَلْحُسَيْنَ فَيَأْتِيَانِكِ وَ أَوْدَاجُ اَلْحُسَيْنِ تَشْخُبُ دَماً وَ هُوَ يَقُولُ يَا رَبِّ خُذْ لِيَ اَلْيَوْمَ حَقِّي مِمَّنْ ظَلَمَنِي فَيَغْضَبُ عِنْدَ ذَلِكِ اَلْجَلِيلُ وَ يَغْضَبُ [تَغْضَبُ] لِغَضَبِهِ جَهَنَّمُ وَ اَلْمَلاَئِكَةُ أَجْمَعُونَ فَتَزْفِرُ جَهَنَّمُ عِنْدَ ذَلِكِ زَفْرَةً ثُمَّ يَخْرُجُ فَوْجٌ مِنَ اَلنَّارِ فَيَلْتَقِطُ [وَ يَلْتَقِطُ] قَتَلَةَ اَلْحُسَيْنِ وَ أَبْنَاءَهُمْ وَ أَبْنَاءَ أَبْنَائِهِمْ [وَ] يَقُولُونَ يَا رَبِّ إِنَّا لَمْ نَحْضُرِ اَلْحُسَيْنَ [عَلَيْهِ السَّلاَمُ] فَيَقُولُ اَللَّهُ لِزَبَانِيَةِ جَهَنَّمَ خُذُوهُمْ بِسِيمَاهُمْ بِزُرْقَةِ اَلْأَعْيُنِ وَ سَوَادِ اَلْوُجُوهِ خُذُوا بِنَوَاصِيهِمْ فَأَلْقُوهُمْ« فِي اَلدَّرْكِ اَلْأَسْفَلِ مِنَ اَلنّٰارِ  » فَإِنَّهُمْ كَانُوا أَشَدَّ عَلَى أَوْلِيَاءِ اَلْحُسَيْنِ مِنْ آبَائِهِمُ اَلَّذِينَ حَارَبُوا اَلْحُسَيْنَ فَقَتَلُوهُ فَيُسْمَعُ شَهِيقُهُمْ فِي جَهَنَّمَ ثُمَّ يَقُولُ جَبْرَئِيلُ عَلَيْهِ السَّلاَمُ يَا فَاطِمَةُ سَلِي حَاجَتَكِ فَتَقُولِينَ يَا رَبِّ شِيعَتِي فَيَقُولُ اَللَّهُ قَدْ غَفَرْتُ لَهُمْ فَتَقُولِينَ يَا رَبِّ شِيعَةَ وُلْدِي فَيَقُولُ اَللَّهُ قَدْ غَفَرْتُ لَهُمْ فَتَقُولِينَ يَا رَبِّ شِيعَةَ شِيعَتِي فَيَقُولُ اَللَّهُ اِنْطَلِقِي فَمَنِ اِعْتَصَمَ بِكِ فَهُوَ مَعَكِ فِي اَلْجَنَّةِ فَعِنْدَ ذَلِكِ يَوَدُّ اَلْخَلاَئِقُ أَنَّهُمْ كَانُوا فَاطِمِيِّينَ فَتَسِيرِينَ وَ مَعَكِ شِيعَتُكِ وَ شِيعَةُ وُلْدِكِ وَ شِيعَةُ أَمِيرِ اَلْمُؤْمِنِينَ آمِنَةً رَوْعَاتُهُمْ مَسْتُورَةً عَوْرَاتُهُمْ قَدْ ذَهَبَتْ عَنْهُمُ اَلشَّدَائِدُ وَ سَهُلَتْ لَهُمُ اَلْمَوَارِدُ يَخَافُ اَلنَّاسُ وَ هُمْ لاَ يَخَافُونَ وَ يَظْمَأُ اَلنَّاسُ وَ هُمْ لاَ يَظْمَئُونَ فَإِذَا بَلَغْتِ بَابَ اَلْجَنَّةِ تَلَقَّتْكِ اِثْنَا عَشَرَ أَلْفَ حَوْرَاءَ لَمْ يَتَلَقَّيْنَ [يلتقين] أَحَداً [كَانَ] قَبْلَكِ وَ لاَ يَتَلَقَّيْنَ [يلتقين] أَحَداً [كَانَ] بَعْدَكِ بِأَيْدِيهِمْ حِرَابٌ مِنْ نُورٍ عَلَى نَجَائِبَ مِنْ نُورٍ رَحَائِلُهَا [حمائلها] مِنَ اَلذَّهَبِ اَلْأَصْفَرِ وَ اَلْيَاقُوتِ أَزِمَّتُهَا مِنْ لُؤْلُؤٍ رَطْبٍ عَلَى كُلِّ نَجِيبَةٍ نُمْرُقَةٌ مِنْ سُنْدُسٍ مَنْضُودٍ فَإِذَا دَخَلْتِ اَلْجَنَّةَ تُبَاشِرُ بِكِ أَهْلُهَا وَ وُضِعَ لِشِيعَتِكِ مَوَائِدُ مِنْ جَوْهَرٍ عَلَى أَعْمِدَةٍ مِنْ نُورٍ فَيَأْكُلُونَ مِنْهَا وَ اَلنَّاسُ فِي اَلْحِسَابِ« وَ هُمْ فِي مَا اِشْتَهَتْ أَنْفُسُهُمْ خٰالِدُونَ  » فَإِذَا اِسْتَقَرَّ أَوْلِيَاءُ اَللَّهِ فِي اَلْجَنَّةِ زَارَكِ آدَمُ وَ مَنْ دُونَهُ مِنَ اَلنَّبِيِّينَ وَ إِنَّ فِي بُطْنَانِ اَلْفِرْدَوْسِ لَلُؤْلُؤَتَانِ مِنْ عِرْقٍ وَاحِدٍ لُؤْلُؤَةٌ بَيْضَاءُ وَ لُؤْلُؤَةٌ صَفْرَاءُ فِيهَا قُصُورٌ وَ دُورٌ فِي كُلِّ وَاحِدَةٍ سَبْعُونَ أَلْفَ دَارٍ اَلْبَيْضَاءُ مَنَازِلُ لَنَا وَ لِشِيعَتِنَا- وَ اَلصَّفْرَاءُ مَنَازِلُ لِإِبْرَاهِيمَ وَ آلِ إِبْرَاهِيمَ قَالَتْ يَا أَبَتِ فَمَا كُنْتُ أُحِبُّ أَنْ أَرَى يَوْمَكِ وَ أَبْقَى بَعْدَكِ قَالَ [فَقَالَ] يَا بُنَيَّةِ لَقَدْ أَخْبَرَنِي جَبْرَئِيلُ عَلَيْهِ السَّلاَمُ عَنِ اَللَّهِ أَنَّكِ أَوَّلُ مَنْ يَلْحَقُنِي مِنْ أَهْلِ بَيْتِي فَالْوَيْلُ كُلُّهُ لِمَنْ ظَلَمَكِ وَ اَلْفَوْزُ اَلْعَظِيمُ لِمَنْ نَصَرَكِ قَالَ عَطَاءٌ وَ كَانَ اِبْنُ عَبَّاسٍ رَضِيَ اَللَّهُ عَنْهُ إِذَا ذَكَرَ هَذَا اَلْحَدِيثَ تَلاَ هَذِهِ اَلْآيَةَ « وَ اَلَّذِينَ آمَنُوا وَ اِتَّبَعَتْهُمْ ذُرِّيَّتُهُمْ بِإِيمٰانٍ أَلْحَقْنٰا بِهِمْ ذُرِّيَّتَهُمْ وَ مٰا أَلَتْنٰاهُمْ مِنْ عَمَلِهِمْ مِنْ شَيْءٍ كُلُّ اِمْرِئٍ بِمٰا كَسَبَ رَهِينٌ  » .)

[21] بحار الأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار علیهم السلام، جلد ۴۳، صفحه ۱۷۴

[22] الأنوار العلوية في أحوال أمير المؤمنين علیه السلام، صفحات 306 و 307